Kolejność obowiązku alimentacyjnego – od kogo można domagać się alimentów (cz. I).

piggy-bank-2889042_640

Image by 3D Animation Production Company from Pixabay

Słowo alimenty kojarzy się nam przede wszystkim z obowiązkiem płacenia przez jedno z rodziców na dzieci, które pozostały z drugim rodzicem m.in. po rozwodzie. Jednak tak naprawdę obowiązek ten może dotyczyć znacznie szerszego grona osób, gdyż alimenty mogą należeć się również np. rodzicom, dziadkom, wnukom, małżonkowi czy rodzeństwu.

Obowiązek alimentacyjny może generalnie obciążać:

  • krewnych w linii prostej (rodzice, dziadkowie, dzieci, wnuki),

  • rodzeństwo,

  • byłego małżonka,

  • ojczyma lub macochę.

Oczywiście nigdy nie dojdzie do sytuacji, że odpowiedzialne będą wszystkie te osoby. O tym kogo od kogo domagać się alimentów w konkretnej sytuacji decydują przepisy o kolejności obowiązku alimentacyjnego. Ustanawiają one niżej przedstawione zasady:

  1. Obowiązek alimentacyjny byłego małżonka wyprzedza obowiązek krewnych tego małżonka.

    Dotyczy to zarówno obowiązku alimentacyjnego współmałżonka w stosunku do drugiego małżonka w czasie trwania małżeństwa, jak i po rozwodzie lub unieważnieniu małżeństwa (zakładając oczywiście, że są spełnione przesłanki z art. 60 k.r.o., który wskazuje kiedy można przyznać alimenty byłemu małżonkowi). Współmałżonek nie może się bronić tylko tym, że drugiemu małżonkowi niezdolnemu do samodzielnego utrzymania się dostarczają lub mogą dostarczać środków utrzymania jego krewni np. rodzice. (por. orzeczenie SN z dnia 29.02.1952 r, sygn. C 1499/51).

    Jeśli zatem mamy do czynienia z osobą rozwiedzioną, która nie została uznana za wyłącznie winną rozkładu pożycia małżeńskiego, która popadła w niedostatek i chce uzyskać świadczenie alimentacyjne to powinna się ona w pierwszej kolejności domagać alimentów od byłego małżonka, nawet jeśli ma np. dorosłe dzieci i rodziców, którzy mogliby jej pomóc.

  2. Zstępni odpowiadają przed wstępnymi.

    Najpierw wyjaśnijmy: zstępni to dzieci, wnuki, prawnuki itd. natomiast wstępni to rodzice, dziadkowie pradziadkowie itd. Jeśli osoba domagająca się alimentów ma zarówno dzieci, które mają odpowiednie możliwości finansowe jak i rodziców to najpierw powinna wnieść o alimenty od dzieci.

  3. Wstępni odpowiadają przed rodzeństwem.

    Jeśli dana osoba nie ma dzieci ani wnuków ale ma rodzeństwo i rodziców to najpierw powinna domagać się alimentów od rodziców. Oznacza to, że co do zasady rodzeństwo odpowiada w ostatniej kolejności.

  4. Bliższy stopniem krewny wyprzedza co do obowiązku alimentacyjnego wszystkich krewnych dalszych stopniem.

    Na przykład jeśli osoba, która chce uzyskać alimenty ma dzieci oraz wnuki to w pierwszej kolejności odpowiedzialne będą jej dzieci i jeśli uczynią one zadość swojemu obowiązkowi to wnuki nie będą już odpowiadać za alimenty w stosunku do tej osoby.

  5. Dziecko może żądać świadczeń alimentacyjnych od swego ojczyma (macochy) dopiero, gdy rodzice nie będą mogli spełnić swego obowiązku wobec dziecka.

    Oznacza to, że obowiązek ojczyma (macochy) wyprzedza obowiązek krewnych dziecka ale nie obowiązek jego rodziców.

  6. Obowiązek alimentacyjny względem przysposobionego obciąża przysposabiającego przed wstępnymi i rodzeństwem przysposobionego. Jednocześnie obowiązek alimentacyjny przysposobionego względem wstępnych i rodzeństwa obciąża go dopiero w ostatniej kolejności. Ta zasada obowiązuje w przypadku tzw. adopcji niepełnej, która polega na wywołaniu skutków wynikających z przysposobienia wyłącznie między przysposabiającym a przysposobionym (art. 124 § 1 k.r.o.).

W części II tego wpisu przedstawię kiedy możemy zwrócić się o alimenty od osoby zobowiązanej w dalszej kolejności zamiast do osoby, która jest odpowiedzialna za płacenie alimentów zgodnie z przedstawionymi wyżej zasadami.

Autor wpisu:

Emilia Robak

Egzekucja alimentów z zagranicy – cz. II – kraje poza UE.

Egzekucja alimentów z zagranicycz II

Źródło: https://goo.gl/images/VrrrLn

Tematyka dochodzenia należności alimentacyjnych w ujęciu transgranicznym towarzyszy nam coraz częściej, zwłaszcza w obliczu migracji ludności po całym świecie. Z uwagi na sąsiedztwo i członkostwo – najczęściej spotykamy się z procedurą egzekwowania alimentów od dłużników alimentacyjnych znajdujących się w krajach członkowskich UE, o którym pisałyśmy tu: Egzekucja alimentów z zagranicy – cz. I – kraje UE.

W obecnym wpisie, chcę się skupić na egzekucji alimentów z krajów po za Unią Europejską, a za przykład państwa, z którego można w ten sposób egzekwować alimenty posłuży mi Norwegia, która jest jednocześnie stroną tzw. Konwencji Nowojorskiej czyli Konwencji o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 20 czerwca 1956 r. (Dz.U. z 1961 r. Nr 17, poz. 87 i 88), ale nadto tzw. Konwencji Haskiej z dnia 23 listopada 2007 roku, sporządzonej w Hadze (Dz. U z 1961 r., Nr 17, poz. 87 i 88).

KONWENCJA NOWOJORSKA

Ww. Konwencję będziemy najczęściej stosować w przypadku egzekucji alimentów od dłużnika przebywającego w państwie z poza UE, ponieważ poza Norwegią do jej uczestników zaliczamy również:

Algierię, Argentynę, Australię, Barbados, Białoruś, Bośnie i Hercegowinę, Brazylię, Burkina Faso, Chile, Chorwację, Czarnogórę, Danię, Ekwador, Estonię, Filipiny, Finlandię, Gwatemalę, Haiti, Izrael, Kazachstan, Kirgistan, Kolumbię, Luksemburg, Macedonię, Maroko, Meksyk, Mołdowę, Monako, Niger, Norwegię, Nowa Zelandię, Pakistan, Portugalię, Republika Środkowo-Afrykańskę, Serbię, Seszele, Sri Lanka, Surinam, Szwajcarię, Tajwan, Turcję, Ukrainę, Urugwaj, Watykan, Zielony Przylądek

Jeżeli państwo, na którego terytorium przebywa dłużnik alimentacyjny, jest uczestnikiem ww. Konwencji,  można dochodzić alimentów w oparciu o jej założenia.

Należy zaznaczyć jednak, że w dniu 18 czerwca 2011 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Rady Wspólnot Europejskich nr 4/09 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych (Dz.U.UE L z dnia 10 stycznia 2009 r.), które ma pierwszeństwo stosowania przed Konwencją Nowojorską. Konwencję Nowojorską można stosować po tej dacie jedynie dla państw nie będących stroną niniejszego rozporządzenia (np. Dania).

KONWENCJA HASKA

Dochodzenie świadczeń alimentacyjnych od dłużników zamieszkałych na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej od 1 stycznia 2017 roku, odbywa się na podstawie Konwencji Haskiej z dnia 23 listopada 2007 roku (Dz. U z 1961 r., Nr 17, poz. 87 i 88) o międzynarodowym dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych na rzecz dzieci i innych członków rodziny.

Stronami Konwencji Haskiej są także Państwa:

Albania, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Norwegia, Turcja i Ukraina (wykaz nie uwzględnia państw członkowskich Unii Europejskiej, do których ma zastosowanie rozporządzenie Rady (WE) nr 4/1009 z dnia 18 grudnia 2008 roku).

Ww. Konwencja ma zastosowanie do:

  • do zobowiązań alimentacyjnych wobec osoby, która nie ukończyła 21 lat, wynikających ze stosunków między rodzicami, a dziećmi.

  • do zobowiązań alimentacyjnych między małżonkami i byłymi małżonkami, w sytuacji gdy wniosek składany jest jednocześnie z wnioskiem o odzyskanie alimentów na rzecz uprawnionego poniżej 21 roku życia,

  • do zobowiązań alimentacyjnych między małżonkami i byłymi małżonkami – z wyłączeniem rozdziałów II i III w/w Konwencji.

  • Co ciekawe jeżeli chodzi o Norwegię, to złożyła ona oświadczenie, że wg. przepisów Konwencji Haskiej będzie wspierać egzekucję alimentów na dziecko, które ukończyło 21 rok życia, ale z ograniczeniem do miesiąca, w którym dziecko kończy 25 lat
    (bowiem w prawie norweskim występuje takie ograniczenie).

UMOWY DWUSTRONNE

Warto zaznaczyć, że Polska jest związana również umowami dwustronnymi, na podstawie których można wykonywać orzeczenia zasądzające alimenty z następującymi państwami:

Algieria, Białoruś, Chiny, Irak, Bośnia i Hercegowina, Chorwacja, Czarnogóra, Macedonia, Serbia, Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna, Kuba, Maroko, Mongolia, Rosja, Syria, Tunezja, Turcja, Ukraina, Wietnam

KANADA

Jak łatwo zauważyć, zarówno Konwencja Nowojorska ani Konwencja Haska nie ma zastosowania do wszystkich państw spoza Wspólnoty Europejskiej, dlatego też, w tym miejscu nie można pominąć okoliczności, że wykonywanie orzeczeń uwzględniających roszczenia o alimenty na terytorium poszczególnych prowincji Kanady odbywa się na zasadzie faktycznej wzajemności.

WSZCZĘCIE POSTĘPOWANIA

Odpowiedni wniosek o dochodzenie alimentów składamy do sądu okręgowego swego miejsca zamieszkania. Należy do niego zawsze dołączyć odpis wyroku zasądzającego alimenty oraz szereg innych dokumentów. Wniosek składa się na specjalnym formularzu z załącznikami (np. zestawieniem zaległości alimentacyjnych, zaświadczeniem ze szkoły) w zależności od określonego rodzaju wniosku i odpowiedniego aktu prawnego, według którego będziemy dochodzić alimentów. Dalej procedura przebiega mniej więcej w ten sposób, że Sąd zwraca się do odpowiedniego organu w danym państwie o podjęcie czynności w zakresie egzekucji alimentów. W przypadku Norwegii jest to Krajowe Norweskie Biuro Ubezpieczeń za granicą czyli NAV National Office for Social Insurance Abroad – Child Support Unit.

Zbyt skomplikowane przepisy konwencji międzynarodowych i umów wzajemnych miedzy Polską i innymi państwami? Skontaktuj się z nami, a pomożemy Tobie w przygotowaniu odpowiedniego wniosku wraz z załącznikami o dochodzenie alimentów z zagranicy: biuro@wrkancelaria.pl

Autor wpisu

Hanna Woźniak

 

 

 

Rozwód a separacja.

16064489288_5221bd6ccc_z

Źródło: arrows autorstwa Dean Hochman (licencja Attribution 2.0 Generic CC BY 2.0)

Kiedy małżonkowie nie widzą przed sobą dalszej wspólnej drogi często postanawiają iść do sądu by uregulować swoje rozstanie. Muszą wówczas podjąć decyzję czy będą domagać się orzeczenia rozwodu czy też separacji. Oba te terminy kojarzą się ze sposobem zakończenia pożycia malżeńskiego.

Nie będę tutaj szczegółowo omawiać samego rozwodu i separacji a jedynie postaram się zarysować najważniejsze różnice między tymi instytucjami:

Przesłanki orzeczenia.

  • Rozwód i separacja orzekane są w podobnych ale nie takich samych sytuacjach faktycznych. Aby orzec rozwód między małżonkami sąd musi uznać, że nastąpił między nimi zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Natomiast w przypadku separacji wystarczy ustalenie, że rozkład pożycia jest zupełny, nie musi natomiast być trwały.

Możliwość zawarcia kolejnego małżeństwa.

  • Rozwód kończy małżeństwo całkowicie więc każdy z rowiedzionych małżonków może zawrzeć kolejny związek małżeński. W przypadku orzeczenia sepracji węzeł małżeński nie zostaje rozwiązany a strony nadal pozostają małżonkami. Oznacza to, że nie mogą legalnie zawrzec kolejnego małżeństwa.

Rodzaj postępowania.

  • Rozwód jest zawsze orzekany orzez sąd w formie wyroku po przeprowadzeniu postępowania rozwodowego w procesie. Separacja, w przypadku gdy małżnkowie są co do niej zgodni, może być przeprowadzona w postępowaniu nieprocesowym zakończonym wydaniem postanowienia o separacji. Jeśli małżonkowie nie są zgodni co do orzeczenia separacji postępowanie będzie się toczyć w takim samym trybie jak rozwód.

Opłata sądowa.

  • Zarówno dla pozwu o rozwód jak i o seprację ustalono taką samą opłatę stałą w wysokości 600 zł. Jednak opłata od wniosku o separację na zgodne żądanie małżonków jest niższa i wynosi 100 zł.

Orzekanie na wniosek małżonka wyłącznie winnego.

  • Separację można orzecz również w przypadku gdy żąda tego małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia małżeńskiego a drugi małżonek nie wyraża na nią zgody. W takiej samej sytuacji sąd odmówi udzielenia rozwodu, chyba że uzna, że odmowa zgody na rozwód przez drugiego małżonka jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Powrót do poprzedniego nazwiska.

  • Po orzeczeniu rozwodu małżonek, który zmienił nazwisko w wyniku zawarcia małżeństwa może w ciągu trzech miesięcy złożyć oświadczenie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego o powrocie do poprzednio noszonego nazwiska. Takiej możliwości nie ma po orzeczeniu separacji.

Alimenty.

  • Zarówno przy procedurze rozwodu jak i separacji możliwe jest orzeczenie alimentów na rzecz małżonka lub byłego małżonka. W przypadku rozwodu obowiązek alimentacyjny nałożony na rozwiedzionego małżonka, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, co do zasady wygasa po upływie pięciu lat. Ponadto, alimenty nie należą się gdy rozwiedziony małżonek uprawniony wcześniej do ich otrzymywania zawrze kolejny związek małżeński. Takich ograniczeń nie przepwidują przepisy o separacji.

Obowiązek wzajemnej pomocy.

  • Małżonkowie pozostający w separacji obowiązani są w stosunku do siebie do pomocy jeśli wymagają tego względy słuszności. Obowiązkiem tym nie są objęci byli małżonkowie.

Powrót do stanu sprzed orzeczenia.

  • Jako, że separacja nie prowadzi do definitywnego zakończenia małżeństwa możliwe jest jej zniesienie na zgodny wniosek małżonków. Takie zniesienie następuje przed sądem po przeprowadzeniu rozprawy. Po rozwodzie nie możemy w podobny sposób powrócić do stanu sprzed orzeczenia rozwodu.

Należy również pamiętać, że jeżeli w procesie o separację na wniosek jednego z małżonków drugi małżonek wniesie o orzeczenie rozwodu i wykaże przed sądem, że zachodzą przesłanki do jego orzeczenia to sąd uwzględni wówczas jego żądanie i wyda wyrok rozwodowy.

Zatem nawet jeśli nam się wydaje, że znamy i rozumiemy różnice między separacją i rozwodem dobrze jest przed podjęciem decyzji dokładnie przeanalizować swoją sytuację w oparciu o poradę prawnika i wybrać rozwiązanie, które będzie korzystniejsze w naszym przypadku.

Autor wpisu:

Emilia Robak

Egzekucja alimentów z zagranicy – cz. I – kraje UE.

Egzekucja alimentów z zagranicy Euro dollar-R-600

Źródło: https://goo.gl/images/m6Ef94

W związku z aktualnie utrzymującą się migracją ludności, w praktyce często spotykamy się koniecznością dochodzenia należności alimentacyjnych w ujęciu transgranicznym. Procedury egzekwowania alimentów są regulowane w konwencjach międzynarodowych i umowach wzajemnych miedzy Polską i innymi państwami, dlatego też wszystko zależy od kraju, w którym akurat przebywa nasz dłużnik alimentacyjny.

W pierwszej części wpisu skupię się na egzekucji alimentów z krajów Unii Europejskiej, a za przykład państwa członkowskiego, z którego miałam okazję egzekwować alimenty dla klienta posłużą mi Włochy.

Gdy dłużnik znajduje się na terenie Unii Europejskiej

Gdy dłużnik alimentacyjny wyjechał z Polski już po wydaniu wyroku zasądzającego alimenty egzekucja odbywa się w kraju Unii, w którym przebywa. Od dnia 18 czerwca 2011 roku – podstawę prawną do dochodzenia należności alimentacyjnych dla krajów Unii Europejskiej stanowi Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 roku w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych.

Z dniem 18 czerwca 2011 r. w państwach członkowskich Unii Europejskiej, z wyjątkiem Królestwa Danii oraz Zjednoczonego Królestwa, podlega stosowaniu Protokół o prawie właściwym dla zobowiązań alimentacyjnych sporządzony w Hadze dnia 23 listopada 2007r – dalej: Protokół haski.

Wykaz państw europejskich, na terenie których stosuje się przepisy ww. Rozporządzenia Rady (WE):

  • Belgia, Czechy, Niemcy, Grecja, Francja, Włochy, Łotwa, Luksemburg, Malta, Austria, Portugalia, Słowenia, Finlandia, Bułgaria, Estonia, Hiszpania, Irlandia, Cypr, Litwa, Węgry, Niderlandy, Rumunia, Słowacja, Szwecja, *Dania, *Zjednoczone Królestwo – dla orzeczeń alimentacyjnych wydanych po 1.05.2004 r.

  • Bułgaria, Rumunia, *Dania – dla orzeczeń alimentacyjnych wydanych po 1.01.2007 r.

  • Chorwacja – dla orzeczeń alimentacyjnych wydanych po 1.07.2013 r.

*WAŻNE: Rozporządzenie ma zastosowanie w stosunkach między państwami członkowskimi Unii Europejskiej, w tym Zjednoczonym Królestwem (decyzja Komisji 2009/451/WE z dnia 8 czerwca 2009 r., Dz.U. L 149 z 12.6.2009, s. 73).

– Dania potwierdziła zamiar wprowadzenia w życie treści rozporządzenia, w zakresie w jakim rozporządzenie to zmienia rozporządzenie (WE) nr 44/2001, w drodze deklaracji (Dz.U. L 149 z 12.06.2009, s. 80), której podstawą jest umowa równoległa zawarta ze Wspólnotą Europejską.

– zarówno Dania i Zjednoczone Królestwo nie są związane protokołem haskim z 2007 r. (protokół o prawie właściwym dla zobowiązań alimentacyjnych), do którego odwołują się przepisy ww. rozporządzenia.

Powyższe oznacza, że orzeczenia, ugody sądowe oraz dokumenty urzędowe w sprawach alimentacyjnych wydane w państwach członkowskich będących stronami Protokołu haskiego (to znaczy z wyjątkiem Zjednoczonego Królestwa i Królestwa Danii) podlegają uznaniu i wykonaniu na uproszczonych zasadach określonych w art. 17 – 22 rozporządzenia. W odniesieniu do uznawania i wykonywania orzeczeń, ugód i dokumentów urzędowych wydanych w Zjednoczonym Królestwie oraz Królestwie Danii obowiązuje tryb z art. 23 – 38.

W uproszczeniu – protokół haski określa prawo właściwe, a rozporządzenie – procedurę.

W trybie ww. rozporządzenia osoba nieotrzymująca alimentów może wystąpić za pośrednictwem sądu okręgowego właściwego dla swojego miejsca zamieszkania do specjalnego urzędu centralnego w kraju Unii Europejskiej, w którym mają być dochodzone alimenty.

Warto jednak mieć świadomość, że stosowana na jego podstawie procedura ma zastosowanie tylko do wyroków zasądzających alimenty orzeczone po 1 marca 2002 r. Dzięki rozporządzeniu zasądzane w krajach UE alimenty są szybciej egzekwowane w Polsce bez konieczności potwierdzania wykonalności zagranicznych orzeczeń.

No dobrze, skoro znamy już podstawę prawną do dochodzenia alimentów z zagranicy, to co dalej?

Jakie dokumenty są potrzebne do skutecznego złożenia wniosku o uzyskanie alimentów?

  • podanie wierzyciela do Prezesa Sądu Okręgowego,

  • wniosek wierzyciela,

  • wyciąg z orzeczenia,

  • odpis wyroku/postanowienia zasądzający alimenty z klauzulą prawomocności przygotowany do obrotu zagranicznego,

  • zestawienie zaległości alimentacyjnych.

Co dzieje się po przekazaniu wniosku przez sąd polski do organu w innym państwie członkowskim?

Organ w państwie członkowskim, do którego został skierowany wniosek (w przypadku Włoch będzie to Ministero della Gustizia czyli Ministerstwo Sprawiedliwości, Departament Sądownictwa Nieletnich i Wspólnoty) potwierdza jego wpływ w terminie 30 dni od dnia otrzymania oraz zawiadamia o podjętych wstępnych działaniach i wzywa o dodatkowe dokumenty lub informacje, jeśli okażą się potrzebne. Po upływie 60 dni od daty potwierdzenia wpływu wniosku organ informuje sąd polski o stanie zaawansowania sprawy.

Wyznacznikiem działania organów zajmujących się odzyskiwaniem należności alimentacyjnych powinno być stosowanie najszybszych i najskuteczniejszych metod.

W praktyce okazuje się, że najszybciej działają organy w Niemczech (pierwszą informację sąd polski otrzymuje po upływie 2-3 tygodni), co nie do końca przekłada się na powodzenie egzekucji. Najwyższym wskaźnikiem ściągalności alimentów mogą pochwalić się angielskie organy egzekucyjne, co nie pozostaje bez znaczenia wobec faktu, że do tego kraju najczęściej kierowane są wnioski. W tym obszarze dobrze wypada też Holandia oraz Belgia. Natomiast na tle państw członkowskich – niestety blado wypadają Włochy i Hiszpania, głównie z powodu przewlekłego postępowania. Szanse na zaspokojenie wierzyciela alimentacyjnego są duże, ponieważ w przeważającej większości dłużnicy pracują legalnie i ujawniają swoje dochody, rejestrując się w zagranicznych organach rentowych i skarbowych. Należy dodać, że egzekucja należności alimentacyjnych odbywa się według przepisów postępowania egzekucyjnego obowiązujących w danym kraju, czyli jeśli np. wniosek został skierowany do Belgii, to według prawa belgijskiego.

Plusy procedury:

  • bezpłatna procedura (wniosek nie podlegała opłacie), wierzyciel nie jest obciążany kosztami egzekwowania należności alimentacyjnych,

  • wierzyciel nie musi znać adresu pocztowego dłużnika w innym kraju, wystarczy, że wie, w jakim państwie dłużnik przebywa,

  • wierzyciel nie musi mieć pełnomocnika w państwie, w którym alimenty będą egzekwowane, od wierzyciela nie wolno wymagać tłumaczeń, zatem nie ma także dodatkowych kosztów tłumacza,

  • efektywna współpraca sądu polskiego z organami centralnymi w innych państwach członkowskich oparta przede wszystkim na najszybszych i najskuteczniejszych dostępnych ich sposobach komunikowania się.

Jeżeli potrzebujesz pomocy przy egzekucji alimentów z zagranicy zapraszamy do kontaktu: biuro@wrkancelaria.pl

Autor wpisu

Hanna Woźniak

Podwyższenie alimentów.

angelina-jolie-brad-pitt

Źródło: https://goo.gl/images/bGKQ6m

Po ponad dwuletniej batalii sądowej o rozwód pomiędzy Angeliną Jolie a Bradem Pitt’em, udało się na razie jedynie wypracować tymczasowe porozumienie w kwestii opieki i widzeń z dziećmi sławnej pary, natomiast na ostatnim posiedzeniu sądu – Angelina zażądała podwyższenia alimentów na dzieci, wskazując, że wsparcie finansowe Brada na szóstkę dzieci jest niewystarczające.

No właśnie, co zrobić jeżeli dotychczasowe alimenty okazują się za niskie i nie wystarczają na zaspokojenie wszystkich usprawiedliwionych potrzeb dzieci?

W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego (art.  138 k.r.o.).

Przykładowo:

  • dziecko poszło do wyższej klasy/nowej szkoły – wzrastają jego potrzeby edukacyjne np. wymaga korepetycji bądź rozwija naukę języka obcego;

  • dziecko dorasta – wzrastają jego potrzeby na utrzymanie np. córka dojrzewa, wymaga innych środków kosmetycznych i higienicznych;

  • pojawiają się określone schorzenia albo alergie – dziecko wymaga szczególnej opieki lekarskiej i leczenia.

Na tej podstawie, skutecznie można wnioskować w sądzie o podwyższenie alimentów.

Przed złożeniem sprawy do sądu należy pamiętać, aby zmienione okoliczności wykazać za pomocą określonych dowodów – samo tylko żądanie wyższych alimentów bez odpowiedniego uzasadnienia faktycznego nie spowoduje automatycznie, że sąd przyzna wyższe alimenty.

Jeżeli potrzebujesz pomocy w sporządzeniu stosownego pisma bądź informacji w jakich jeszcze sytuacjach można żądać podwyższenia alimentów zapraszamy do kontaktu: biuro@wrkancelaria.pl

Autor wpisu

Hanna Woźniak

500 plus a opieka naprzemienna.

500 a opieka naprzemienna

Źródło: https://www.mpips.gov.pl/aktualnosci-wszystkie/rodzina-500-plus/art,7730,program-rodzina-500-plus-w-ue.html

Ostatnimi czasy coraz częściej w swojej praktyce spotykamy się z tym, że klienci chcą uregulować pieczę nad małoletnimi dziećmi w drodze opieki naprzemiennej. Często również tłumaczymy klientom, że piecza naprzemienna zasądzana jest przez sąd tylko przy pod pewnymi – ściśle określonymi warunkami.

Jakiś już czas temu, zagadnieniu opieki naprzemiennej poświęciłyśmy jeden z wpisów na blogu. Osoby zainteresowane zagadnieniem pieczy naprzemiennej, odsyłamy więc do tego wpisu.

Przy omawianiu tematu opieki naprzemiennej pojawiają się również inne kwestie, mianowicie czy jej ustanowienie ma wpływ na wysokość obowiązku alimentacyjnego rodziców wobec dzieci, jak również innych świadczeń przyznanych na dziecko, w tym świadczenia 500 plus. Odpowiadając na ww. postanowione pytanie – w dużym uproszczeniu oczywiście – tak.

Na kanwie kilku ostatnich orzeczeń sądów powszechnych, jak również sądów administracyjnych, w tym ostatniego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, odnoszącego się do możliwości podziału świadczenia 500 plus pomiędzy rozwiedzionych rodziców – którzy sprawują opiekę nad dziećmi – zgodnie z planem wychowawczym, można wyprowadzić wniosek, że w sytuacji uregulowania w wyroku rozwodowym pieczy naprzemiennej nad małoletnimi dziećmi – oboje rodzice żyjący w rozłączeniu mają uprawnienie do ubiegania się o świadczenie wychowawcze.

Co prawda ww. opisywane orzeczenie odnosiło się do sytuacji przeciwnej, mianowicie matki, która ubiegała się o przyznanie świadczenia na dziecko, przedkładając prezydentowi miasta (a więc organowi administracji, który wydaje decyzję dotyczącą przyznawania świadczeń 500 plus) wyrok rozwodowy wraz z planem wychowawczym, regulującym kwestię wspólnej opieki nad dziećmi z ex mężem. Kobiecie zmniejszono wysokość przedmiotowego świadczenia, tłumacząc to okolicznością ww. porozumienia rodzicielskiego. Kobieta odwołała się od decyzji wskazując, że w wyroku rozwodowym nie uregulowano pieczy naprzemiennej nad małoletnimi, zaś miejsce pobytu małoletnich jest przy matce. Co prawda władza rodzicielska nad dziećmi przysługuje w tym samym zakresie obojgu rodzicom, nie mniej jednak poza kontaktami ojca z dziećmi wynikającymi z porozumienia, dzieci mieszkają z matką i pozostają pod jej opieką, a zatem to jej w pełnej wysokości należy się ww. świadczenie.

Sąd przychylił się do stanowiska matki uznając, że zgodnie z ustawą o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, ustanowienie opieki naprzemiennej, a tym samym podstawy do ustalenia rozmiaru przyznanego świadczenia wobec jednego z rodziców, musi wynikać z orzeczenia sądu. Wobec powyższego, jego brak wystarczył do uchylenia zaskarżonej decyzji (sygn. IV SA/ Gl 932/17.

Co ciekawe, wcześniej sądy orzekały, że do ustalenia, czy rodzic sprawuje opiekę naprzemienną i jak należy podzielić świadczenie wychowawcze, wystarczy już sam wywiad środowiskowy (sygn. akt II SA/Ol 1304/16)

Wyroki, w których jest mowa o opiece naprzemiennej stanowiły więc rzadkość, jednakże ta sytuacja wciąż się zmienia. Przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jasno określają, że sprawowanie opieki naprzemiennej ma określać orzeczenie sądu.

Reasumując, jeśli rodzice żyjący osobno, nie przedstawią orzeczenia sądu, że w ten sposób sprawują pieczę nad wspólnym dzieckiem, nie będzie go można zaliczyć do dwóch rodzin i ubiegać się o podział 500+ na wspólne dziecko lub liczyć je jako pierwsze w rodzinie. To zaś rzutuje na przyznanie świadczenia na kolejne dziecko, z nowego związku.

Autor wpisu

Hanna Woźniak

Nowe przepisy Kodeksu karnego dotyczące przestępstwa uchylania się od płacenia alimentów.

35947934381_efee978b1d_h

Zdjęcie: „Acre Prison, 2017”, TLV and more (https://www.flickr.com/photos/30845197@N00/), licencja Attribution 2.0: https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/legalcode

Według danych służby więziennej zebranych przez tygodnik „Polityka” w 2016 r. w więzieniach siedziało 3 tys. 676 osób skazanych za niepłacenie alimentów. 1638 czekało na wykonanie kary. Na początku 2017 r. Krajowy Rejestr Długów informował, że do końca 2015 r. gminy przekazały informacje o 266 tys. 548 dłużnikach, którzy swoim dzieciom zalegają ponad 8,2 mld zł.” Źródło: http://wyborcza.pl/7,75398,21911365,alimentacyjna-wpadka-sejmu-tak-zmienili-przepis-ze-mozna-uniknac.html

Wobec bardzo niskiej ściągalności alimentów ustawodawca postanowił znowelizować ostateczne oręże do walki z dłużnikami alimentacyjnymi, a więc przepis art. 209 Kodeksu karnego, przewidujący tzw. przestępstwo niealimentacji. W dniu 31 maja 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia  23 marca 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz ustawy  o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jej celem, zgodnie z intencją ustawodawcy, było wzmocnienie realizacji obowiązu opieki przez zaspokojenie potrzeb materialnych osób, które same nie są w stanie  ich zaspokoić (Druk sejmowy nr 1193).

Przed nowelizacją przepis art. 209 k.k. przewidywał karalność uporczywego uchylania się od wykonywania ciążącego na danej osobie z mocy ustawy lub orzeczenia sądowego obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby, które narażało ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Przestępstwo było zagrożone karą grzywny, karą ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 2.

Obecnie Kodeks karny przewiduje dwa przestępstwa uchylania się od obowiązku alimentacyjnego:

1typ podstawowy – w art. 209 § 1 Kodeksu karnego: 

„Kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku”.

2typ kwalifikowany – w art. 209 § 2 Kodeksu karnego: 

„Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.”

Nowelizacja z 23 marca 2017 r. usunęła zatem znamię uporczywego uchylania się od płacenia alimentów przez osobę obciążoną tym obowiązkiem uzasadniając, że kryterium to było nieostre i utrudniało podejmowanie działań przeciw dłużnikom alimentacyjnym. Obecnie art. 209 § 1 k.k. wskazuje zamiast tego na na obiektywną okoliczność, którą jest:

  • fakt, że łączna wysokość zaległości alimentacyjnych stanowi równowartość co najmniej 3 śwaidczeń okresowych, albo 
  • fakt, że jeżeli opóźnienie w zapłacie zaległego świadczenia innego niż okresowe, wynosi co najmniej 3 miesiące. 

Ponadto, należy zwrócić uwagę, że uchylanie się  od zapłaty równowartości trzech świadczeń alimentacyjnych jest obecnie wystarczającą przesłanką do skazania dłużnika alimentacyjnego z art. 209 § 1 k.k. We wcześniejszej wersji przepisu trzeba było wykazać, że uchylanie się od wykonania obowiązku narażało osobę uprawnioną do alimentacji na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Ta przesłanka również powodowała kłopoty, gdyż w orzecznictwie była ona interpretowana w sposób niejednolity.

Obecnie wykazanie dodatkowo tej okoliczności decydować będzie natomiast o zarzuceniu osobie zobowiązanej (która uchyliła się od płacenia alimentów na kwotę co najmniej 3 świadczeń okresowych albo opóźniła się z zapłatą innego świadczenia niż okresowe o co najmniej 3 miesiące), przestępstwa z art. 209 § 1a k.k., zagrożonego surowszą karą.

Nowelizacja dookreśliła również źródła powstania obowiązku alimentacyjnego, stanowiąc, że może to być:

  1. orzeczenie sądowe

    Może to być każde orzeczenie zobowiązujące do świadczeń polegających na dostarczaniu osobie uprawnionej środków utrzymania (uchwała SN z dnia 17 czerwca 1993 r., sygn. I KZP 4/93). Najczęściej spotykanym źródłem obowiązku alimentacyjnego jest orzeczenie sądu rodzinnego o przyznaniu i wysokości alimentów na rzecz dziecka. Jednak możemy się również spotkać z innymi orzeczeniami, których niewykonanie może spowodować odpowiedzialność sprawcy z art. 209 § 1 lub z art. 209 § 1a k.k. W doktrynie wskazuje się m.in. na orzeczenie sądu o samym zabezpieczeniu roszczeń alimentacyjnych oraz prawomocny wyrok, w którym zasądzono rentę stałą jako odszkodowanie za dokonane trwałe uszkodzenie ciała, jeżeli renta ma charakter łożenia na utrzymanie. Źródłem powstania obowiązku alimentacyjnego może być również prawomocny wyrok, którym przyznano rentę dożywotnią w zamian za dożywocie.

  2. ugoda sądowa

    W przypadku gdy strony w toku sprawy dojdą do porozumienia i zawrą ugodę, zbędne staje się wydanie wyroku przez sąd. W takim przypadku źródłem powstania obowiązku jest ugoda.

  3. inna umowa

    Strony mogą skonkretyzować obowiązek alimentacyjny w formie umowy, a więc bez wchodzenia na drogę postępowania sądowego. Wówczas, w kontekście komentowanego przepisu Kodeksu karnego, taka umowa stron będzie źródłem powstania obowiązku alimentacyjnego.

Jako zachętę do spłacenia zaległości alimentacyjnych nowy przepis przewiduje, że sprawca przestępstwa podstawowego niealimentacjji nie będzie podlegał karze jeżeli przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego uiści w całości zaległe alimenty. W przypadku osoby, której zarzucono przestępstwo kwalifikowane, zagrożone wyższą karą, przewidziano uprawnienie do odstąpienia od wymierzenia kary, stosowane przez sąd orzekający w sprawie pod tym samym warunkiem, o ile sąd uzna, że wina i społeczna szkodliwość czynu nie przemawiają przeciwko odstąpieniu od wymierzenia kary.

Autor wpisu:

Emilia Robak

Jak długo istnieje obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci?

Powszechnie uważa się, że obowiązek utrzymywania dziecka przez rodzica istnieje do osiągnięcia przez dziecko pełnoletniości, względnie do ukończenia przez nie studiów. Czy aby tak jest rzeczywiście? Nie do końca.

Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka (bez znaczenia czy ukończyło 18 lat) istnieje bowiem do momentu, dopóki nie jest ono w stanie utrzymać się samodzielnie.
Przy czym, w przypadku ewentualnego sporu – dziecko pełnoletnie musi wykazać, że nie z własnej winy nie potrafi się jeszcze utrzymać bez pomocy rodziców. Niemożność samodzielnego utrzymania może wynikać z wielu przyczyn, w tym kontynuacji nauki, niepełnosprawności, długotrwałej choroby, zaburzeń psychicznych, narkomanii czy alkoholizmu. Dla wielu osób kontrowersyjnym jest obowiązek płacenia alimentów na dziecko z problemem alkoholowym lub narkomanii, jednakże nie należy zapominać, że w obu przypadkach zgodnie z wytycznymi WHO są to choroby, a co za tym idzie, w okresie ich leczenia osoba taka nie jest wstanie samodzielnie się utrzymać.

Oczywiście w pewnych sytuacjach rodzice mogą uchylić się od obowiązku płacenia alimentów na rzecz pełnoletniego dziecka (małoletniego nie!). Taka sytuacja ma miejsce, gdy posiada ono własny majątek, a dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania albo gdy dziecko nie dokłada należytych starań w celu przygotowania zawodowego np. zawala kolejne lata studiów, rozpoczyna np. 3 lub 4 kierunek z kolei lub jeżeli zapłata alimentów połączona jest dla nich z nadmiernym uszczerbkiem.

Na kanwie ostatnio wydanego wyroku Sądu Rejonowego w Szczecinie z dnia 16 grudnia 2016 roku, (sygn. akt VIII RC 622/15) warto wskazać, że w niektórych sytuacjach obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci uczących się nie zawsze kończy się z chwilą zdobycia upragnionego dyplomu uczelni wyższej, a trwa niekiedy dalej – przy czym kluczowym wyznacznikiem tego, jest chwila przygotowania zawodowego, a nie wiek dziecka czy długość okresu nauki. Ww. rozstrzygnięcie dotyczyło sprawy 28 letniej aplikantki adwokackiej, która nie była w stanie utrzymać się samodzielnie, a której ojciec domagał się wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego. W wyroku z dnia 16 grudnia 2016 roku Sąd Rejonowy uznał, że „nie ma podstaw, aby uznać, że aplikantka uzyskała zdolność do samodzielnego utrzymania się, skoro podjęła naukę odpowiednią do kierunku jej wykształcenia w celu zdobycia zawodu”, który dopiero – przynajmniej w teorii – da jej możliwość samodzielnego utrzymania się. Z podobnymi przypadkami mamy do czynienia w sytuacji przygotowania do wykonywania zawodu radcy prawnego, czy notariusza.

W mojej ocenie, powyższe rozwiązanie analogicznie można stosować do zawodów lekarskich – konieczność ukończenia specjalizacji – jak również zawodów związanych z architekturą i wszędzie tam, gdzie do skutecznego i finalnego wykonywania zawodu konieczne jest ukończenie stosownej specjalizacji/szkolenia.

Powyższe również stanowi gwarancję dla osób, które być może pierwotnie zachęcane lub namawiane przez rodziców do podjęcia kształcenia w przedstawionych wyżej profesjach, z uwagi na konieczność odbywania aplikacji, specjalizacji, jak również konieczności odbycia stosownej praktyki (za którą często nie otrzymują żadnego wynagrodzenia lub wynagrodzenie jest czysto symboliczne), w obiektywny sposób nie są w stanie utrzymać się samodzielnie.

Na zakończenie nie można pominąć, iż obowiązek alimentacyjny trwa w zasadzie tak długo, dopóki nie zostanie uchylony przez sąd. Powyższe wynika z tego, że orzeczenie ustalające alimenty na rzecz pełnoletniego dziecka stanowi tytuł wykonawczy uprawniający do egzekwowania świadczeń alimentacyjnych, a co za tym idzie, możliwość ich egzekwowania przez komornika na podstawie wniosku uprawnionego dziecka.

Autor wpisu:

Hanna Woźniak

Rozwód z orzeczeniem o winie czy bez orzekania o winie ?

Jeżeli decyzja o rozwodzie została podjęta, celowym jest rozważenie z jakim wnioskiem w zakresie winy – będziemy składać pozew o rozwód, zważywszy oczywiście na okoliczności danej sprawy.

Zgodnie z brzmieniem art. 57 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, orzekając rozwód sąd orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Ww. przepis ustanawia regułę, iż obowiązkiem sądu jest określenie winy lub jej braku przy rozpadzie danego związku. § 2 cyt. przepisu ustawia jednak zasadę, zgodnie z którą na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy. Co to oznacza w praktyce? Wyjaśnienie poniżej, ale najpierw wskażemy, jaki wyrok może zapaść w sprawie rozwodowej.

Rodzaje rozstrzygnięć sądu i ich skutki:

  1. rozwód bez orzekania o winie na zgodne żądanie małżonków.

w zakresie obowiązku alimentacyjnego (art. 60 § 1 k.r.o.) – możliwość żądania przez małżonka niewinnego, który znajduje się w niedostatku alimentów od drugiego małżonka,

ponadto, należy wskazać na wyłączenie dopuszczalności ustalania winy małżonka na podstawie art. 940 k.c. przez innego spadkobiercę żądającego wyłączenia małżonka od dziedziczenia. Może być także nieobojętne przy orzekaniu o władzy rodzicielskiej.

  1. rozwód przy ustaleniu, iż małżonkowie nie ponoszą winy.

skutki jak przy punkcie 1.

  1. rozwód z winy jednego małżonka.

szczególne znaczenie dla obowiązku alimentacyjnego, o którym stanowi przepis art. 60 § 1 k.r.o., bowiem małżonek, który został uznany za wyłącznie winnego rozpadu małżeństwa, nie może żądać od swojego byłego niewinnego współmałżonka alimentów.

z kolei zaś jeżeli rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest do zapłaty alimentów na rzecz małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

  1. rozwód z winy obojga małżonków.

    małżonek rozwiedziony, który znajduje się w niedostatku, może żądać od swojego ex małżonka alimentów. Przesłanką warunkującą możliwość ubiegania się o alimenty przez takiego małżonka stanowi więc kryterium niedostatku (art. 60 § 1 k.r.o.).

Podkreślenia wymaga, że obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Ponadto, gdy zobowiązanym jest małżonek, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia (małżonek niewinny) obowiązek ten wygasa z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni.

Na marginesie wskazać należy, iż strona przed sądem pierwszej instancji może zmienić powództwo w zakresie żądania co do orzekania o winie. Powyższe oznacza, że przykładowo jeżeli drugi małżonek nie dąży do polubownego zakończenia sprawy i przeciwstawnie złoży w odpowiedzi na pozew wniosek odmienny od naszego, istnieje możliwość zmiany stanowiska. Zgodnie z tezą wyroku SN z dnia 12 listopada 1982 r., III CRN 271/82, LEX nr 2858:Wystąpienie z wnioskiem o orzeczenie rozwodu z winy pozwanego, w miejsce pierwotnego żądania rozwiązania małżeństwa bez orzekania o winie stron, stanowi zmianę powództwa w rozumieniu art. 193 k.p.c. Jeżeli przeto takie zmienione żądanie zostało zgłoszone na rozprawie pod nieobecność pozwanego, konieczne jest powiadomienie go o dokonanej zmianie”. Ponadto, W postępowaniu apelacyjnym strona procesu rozwodowego może cofnąć wyrażone przed sądem pierwszej instancji żądanie zaniechania orzekania o winie rozkładu pożycia (art. 57 § 2 k.r.o.) [podkr. aut.]”. Takie też stanowisko zajął SN w uchwale z dnia 24 listopada 2006 r., III CZP 105/06, LEX nr 198931, oraz w uchwale z dnia 25 października 2006 r., III CZP 87/06, LEX nr 196360.

Wiadomym jest, iż z reguły większość ludzi wolałaby pominąć roztrząsania szczegółów życia rodzinnego przed obcymi – składem sędziowskim oraz pełnomocnikami stron, dlatego też niekiedy o ile oczywiście okoliczności danego przypadku na to pozwalają, warto rozważyć z jakim wnioskiem składać pozew o rozwód i jakich skutków takiego orzeczenia możemy się spodziewać.

Autor wpisu:

Hanna Woźniak

Wpływ programu rządowego „500 plus” na alimenty

        Od momentu pojawienia się tzw. programu „500 plus” wprowadzonego ustawą z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U.2016.195), która weszła w życie dnia 01 kwietnia 2016 roku, zarówno u rodziców samotnie wychowujących dzieci jak i w środowiskach prawniczych od razu wyłoniło się pytanie czy i w jaki sposób nowe świadczenie wychowawcze wpłynie na obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci, a tym samym na wysokość alimentów przyznawanych przez sądy.

     Po pierwsze należy wskazać, że obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci, które nie są jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, wynika z art. 133 § 1 Kodeksu Rodzinnego
i Opiekuńczego (dalej k.r.o.).  Z brzmienia ww. przepisu wynika również, że 
możliwość zwolnienia się rodziców od obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie istnieje w wypadku, gdy dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Wobec powyższego, ciężko uznać świadczenie wychowawcze „500 plus” za dochód pochodzący z majątku dziecka. Podążając dalej tym tokiem dojdziemy do wniosku, że skoro świadczenie 500 plus nie stanowi dochodu pochodzącego z majątku dziecka, to nie powinno być traktowane jako instrument służący do zmniejszenia zakresu obowiązku alimentacyjnego rodzica wobec dziecka.

   Sama ustawa wprowadzająca „program 500 plus” z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U.2016.195) milczy na ten temat i w żaden sposób nie rozwija wątpliwości, czy świadczenie wychowawcze z „programu 500 plus” miałoby mieć charakter alimentacyjny czy też nie.

   Sięgając zaś do samego uzasadnienia projektu ww. ustawy, należy wskazać, iż z jednej strony jej głównym celem ma być „zmniejszenie obciążenia finansowego rodzin” związanego z wychowaniem dzieci, co można interpretować niejako próba odciążenia osoby zobowiązanej do zapłaty alimentów, która w istocie mogłaby prowadzić do uprzywilejowania dłużników alimentacyjnych. Za charakterem alimentacyjnym świadczenia wychowawczego mógłby również przemawiać fakt, że podobnie jak świadczenie alimentacyjne – korzysta z szeregu dobrodziejstw jak np. wyłączenie spod egzekucji, zwolnienie od podatku dochodowego czy też opłaty skarbowej.

   Natomiast zakres obowiązku alimentacyjnego stosownie do brzmienia art. 135 § 1 k.r.o zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego (dziecka) oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego (rodzica). Świadczenie wychowawcze „500 plus” niewątpliwie wpłynie na usprawiedliwone potrzeby uprawnionego poprzez ich zmniejszenie, wobec czego zobowiązany może zyskać argument do domagania się obniżenia wysokości alimentów na drodze sądowej.

   Z drugiej zaś strony, wspomniany akt prawny wyłącza dochody uzyskiwane z tytułu świadczenia wychowawczego w wysokości 500,00 zł z katalogu dochodów warunkujących prawo do świadczeń o charakterze społecznym. Oznacza to, że świadczenie wychowawcze nie będzie miało wpływu na prawo do świadczeń z pomocy społecznej, świadczeń rodzinnych, świadczeń z funduszu alimentacyjnego, czy dodatków mieszkaniowych. Skoro zaś świadczenie wychowawcze nie będzie miało wpływu na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, można zaryzykować stwierdzenie, że analogicznie – nie powinno mieć wpływu na wysokość przyznawanych przez sądy alimentów.

    Tym samym przyznane i pobierane świadczenie wychowawcze 500 plus jako instytucja niezależna od samych alimentów, nie powinna wpływać na możliwość kreowania zakresu obowiązku alimentacyjnego rodzica wobec dziecka.

       Odnosząc się do opinii zawartej w artykule „Rzeczpospolitej” z dnia 11 lutego 2016 roku autorstwa Małgorzaty Supera, kwota 500,00 zł nie stanowi jej zdaniem tzw. premii za rodzicielstwo. W sytuacji gdy okaże się, iż program „500 plus” ma charakter alimentacyjny, należy spodziewać się pozwów o obniżenie alimentów, a w przypadku nierozstrzygniętych jeszcze sporów – wniosków o zasądzenie ich w kwocie pomniejszonej o otrzymane od Państwa 500,00 zł (Rzeczpospolita, artykuł z dnia 11 lutego 2016 roku, Autor Małgorzata Supera – http://www.rp.pl/Opinie/302119957-Program-500-plus-a-wysokosc-alimentow.html#ap-1).
W tym miejscu wskazać należy, że resort Rodziny, Pracy i Polityki Świadczenie informuje, że Ministerstwo Sprawiedliwości monitoruje sytuacje, w których rodzice wnioskują o obniżenie świadczeń alimentacyjnych od momentu wejścia w życie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Na stronie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki widnieje informacja, że „
resort popiera stanowisko prezentowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości, a twierdzenie, że świadczenie „Rodzina 500 plus” pobierane przez rodzica może być podstawą do obniżenia pobieranych przez niego świadczeń alimentacyjnych jest niedopuszczalne”.

  W razie konieczności, w porozumieniu z Ministerstwem Sprawiedliwości, mają zostać wprowadzone odpowiednie zmiany ustawowe.

      Niemniej jednak, jeszcze przed wejściem w życie ustawy pojawiły się pierwsze wyroki, w których sądy rodzinne zasądzają wysokość alimentów, uwzględniając przy tym możliwość uzyskania świadczenia wychowawczego „500 plus” (z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w Szczytnie z dnia 24 marca 2016 roku, sygn. akt III RC 358/15 oraz wyroku Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdańskim z dnia 16 marca 2016 roku, sygn. akt III RC 305/15).

     Niezależnie od powyższego, w dniu 22 kwietnia 2016 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda przedłożył w Sejmie projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy oraz innych ustaw, przewidujacy wprowadzenie do art. 135 k.r.o. § 3, który regulowałby jednoznacznie przedmiotową lukę prawną stanowiąc w punkcie 3: „Na zakres obowiązku alimentacyjnego nie wpływają: (….) 3) świadczenie wychowawcze, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195);”.

Szczegółowo z projektem prezydenckim można zapoznać się pod adresem: 

http://orka.sejm.gov.pl/Druki8ka.nsf/Projekty/8-020-181-2016/$file/8-020-181-2016.pdf

      Z uwagi na zbyt krótki okres obowiązywania rozwiązania wynikającego z programu „500 plus”, od czasu uchwalenia ww. ustawy, brak jest wyraźnej linii orzeczniczej jak i konkretnych wskazówek wynikających z piśmiennictwa prawniczego, które jednoznacznie rozwiązywałoby wątpliwości we wspomnianym zakresie i na które przyjdzie nam jeszcze trochę poczekać.

 Autor wpisu:

Hanna Woźniak