Egzekucja alimentów z zagranicy – cz. II – kraje poza UE.

Egzekucja alimentów z zagranicycz II

Źródło: https://goo.gl/images/VrrrLn

Tematyka dochodzenia należności alimentacyjnych w ujęciu transgranicznym towarzyszy nam coraz częściej, zwłaszcza w obliczu migracji ludności po całym świecie. Z uwagi na sąsiedztwo i członkostwo – najczęściej spotykamy się z procedurą egzekwowania alimentów od dłużników alimentacyjnych znajdujących się w krajach członkowskich UE, o którym pisałyśmy tu: Egzekucja alimentów z zagranicy – cz. I – kraje UE.

W obecnym wpisie, chcę się skupić na egzekucji alimentów z krajów po za Unią Europejską, a za przykład państwa, z którego można w ten sposób egzekwować alimenty posłuży mi Norwegia, która jest jednocześnie stroną tzw. Konwencji Nowojorskiej czyli Konwencji o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 20 czerwca 1956 r. (Dz.U. z 1961 r. Nr 17, poz. 87 i 88), ale nadto tzw. Konwencji Haskiej z dnia 23 listopada 2007 roku, sporządzonej w Hadze (Dz. U z 1961 r., Nr 17, poz. 87 i 88).

KONWENCJA NOWOJORSKA

Ww. Konwencję będziemy najczęściej stosować w przypadku egzekucji alimentów od dłużnika przebywającego w państwie z poza UE, ponieważ poza Norwegią do jej uczestników zaliczamy również:

Algierię, Argentynę, Australię, Barbados, Białoruś, Bośnie i Hercegowinę, Brazylię, Burkina Faso, Chile, Chorwację, Czarnogórę, Danię, Ekwador, Estonię, Filipiny, Finlandię, Gwatemalę, Haiti, Izrael, Kazachstan, Kirgistan, Kolumbię, Luksemburg, Macedonię, Maroko, Meksyk, Mołdowę, Monako, Niger, Norwegię, Nowa Zelandię, Pakistan, Portugalię, Republika Środkowo-Afrykańskę, Serbię, Seszele, Sri Lanka, Surinam, Szwajcarię, Tajwan, Turcję, Ukrainę, Urugwaj, Watykan, Zielony Przylądek

Jeżeli państwo, na którego terytorium przebywa dłużnik alimentacyjny, jest uczestnikiem ww. Konwencji,  można dochodzić alimentów w oparciu o jej założenia.

Należy zaznaczyć jednak, że w dniu 18 czerwca 2011 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Rady Wspólnot Europejskich nr 4/09 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych (Dz.U.UE L z dnia 10 stycznia 2009 r.), które ma pierwszeństwo stosowania przed Konwencją Nowojorską. Konwencję Nowojorską można stosować po tej dacie jedynie dla państw nie będących stroną niniejszego rozporządzenia (np. Dania).

KONWENCJA HASKA

Dochodzenie świadczeń alimentacyjnych od dłużników zamieszkałych na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej od 1 stycznia 2017 roku, odbywa się na podstawie Konwencji Haskiej z dnia 23 listopada 2007 roku (Dz. U z 1961 r., Nr 17, poz. 87 i 88) o międzynarodowym dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych na rzecz dzieci i innych członków rodziny.

Stronami Konwencji Haskiej są także Państwa:

Albania, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Norwegia, Turcja i Ukraina (wykaz nie uwzględnia państw członkowskich Unii Europejskiej, do których ma zastosowanie rozporządzenie Rady (WE) nr 4/1009 z dnia 18 grudnia 2008 roku).

Ww. Konwencja ma zastosowanie do:

  • do zobowiązań alimentacyjnych wobec osoby, która nie ukończyła 21 lat, wynikających ze stosunków między rodzicami, a dziećmi.

  • do zobowiązań alimentacyjnych między małżonkami i byłymi małżonkami, w sytuacji gdy wniosek składany jest jednocześnie z wnioskiem o odzyskanie alimentów na rzecz uprawnionego poniżej 21 roku życia,

  • do zobowiązań alimentacyjnych między małżonkami i byłymi małżonkami – z wyłączeniem rozdziałów II i III w/w Konwencji.

  • Co ciekawe jeżeli chodzi o Norwegię, to złożyła ona oświadczenie, że wg. przepisów Konwencji Haskiej będzie wspierać egzekucję alimentów na dziecko, które ukończyło 21 rok życia, ale z ograniczeniem do miesiąca, w którym dziecko kończy 25 lat
    (bowiem w prawie norweskim występuje takie ograniczenie).

UMOWY DWUSTRONNE

Warto zaznaczyć, że Polska jest związana również umowami dwustronnymi, na podstawie których można wykonywać orzeczenia zasądzające alimenty z następującymi państwami:

Algieria, Białoruś, Chiny, Irak, Bośnia i Hercegowina, Chorwacja, Czarnogóra, Macedonia, Serbia, Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna, Kuba, Maroko, Mongolia, Rosja, Syria, Tunezja, Turcja, Ukraina, Wietnam

KANADA

Jak łatwo zauważyć, zarówno Konwencja Nowojorska ani Konwencja Haska nie ma zastosowania do wszystkich państw spoza Wspólnoty Europejskiej, dlatego też, w tym miejscu nie można pominąć okoliczności, że wykonywanie orzeczeń uwzględniających roszczenia o alimenty na terytorium poszczególnych prowincji Kanady odbywa się na zasadzie faktycznej wzajemności.

WSZCZĘCIE POSTĘPOWANIA

Odpowiedni wniosek o dochodzenie alimentów składamy do sądu okręgowego swego miejsca zamieszkania. Należy do niego zawsze dołączyć odpis wyroku zasądzającego alimenty oraz szereg innych dokumentów. Wniosek składa się na specjalnym formularzu z załącznikami (np. zestawieniem zaległości alimentacyjnych, zaświadczeniem ze szkoły) w zależności od określonego rodzaju wniosku i odpowiedniego aktu prawnego, według którego będziemy dochodzić alimentów. Dalej procedura przebiega mniej więcej w ten sposób, że Sąd zwraca się do odpowiedniego organu w danym państwie o podjęcie czynności w zakresie egzekucji alimentów. W przypadku Norwegii jest to Krajowe Norweskie Biuro Ubezpieczeń za granicą czyli NAV National Office for Social Insurance Abroad – Child Support Unit.

Zbyt skomplikowane przepisy konwencji międzynarodowych i umów wzajemnych miedzy Polską i innymi państwami? Skontaktuj się z nami, a pomożemy Tobie w przygotowaniu odpowiedniego wniosku wraz z załącznikami o dochodzenie alimentów z zagranicy: biuro@wrkancelaria.pl

Autor wpisu

Hanna Woźniak

 

 

 

Rozwód w UE – w którym państwie członkowskim mogę wytoczyć sprawę

Zdjęcie – źródło: Billie Grace Ward, licencja Atribution 2.0 Generic

Wobec powszechnie występującej emigracji do innych krajów UE coraz częściej mamy do czynienia z małżeństwami, w których jedna ze stron bądź obie strony zamieszkują poza granicami Polski. W przypadku podjęcia trudnej decyzji o rozwodzie małżonek składający pozew musi zastanowić się przed jaki sąd powinien go złożyć. W niniejszym wpisie przedstawię najważniejsze reguły pozwalające stwierdzić w jakim państwie członkowskim UE może zostać złożony taki pozew.

Kwestie te zostały rozstrzygnięte w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczącym jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1347/2000, często zwane jako rozporządzenie Bruksela II bis (dalej jako: rozporządzenie nr 2201/2003). Rozporządzenie to znajduje bezpośrednie zastosowanie we wszystkich państwach UE poza Danią. Stosuje się je w sprawach cywilnych odnoszących się do rozwodu, separacji lub unieważnienia małżeństwa ale także w sprawach przyznawania, wykonywania, delegacji, ograniczenia lub pozbawienie odpowiedzialności rodzicielskiej. Nie dotyczy jednak obowiązków alimentacyjnych.

Wobec postanowień ww. rozporzadzenia w przypadku sprawy o rozwód, ale także o separację i unieważnienie małżeństwa, powództwo może zostać wytoczone przed sądem państwa członkowskiego na którego terytorium:

  • małżonkowie zwykle zamieszkują, lub

  • małżonkowie ostatnio zwykle zamieszkiwali, jeśli jeden z nich nadal tam zamieszkuje, lub

  • pozwany zwykle zamieszkuje, lub

  • w przypadku wspólnego wniosku, którykolwiek z małżonków zwykle zamieszkuje, lub

  • składający wniosek zwykle zamieszkuje, jeśli mieszkał tam przynajmniej rok bezpośrednio przed złożeniem wniosku, lub

  • składający wniosek zwykle zamieszkuje, jeśli mieszkał tam przynajmniej sześć miesięcy bezpośrednio przed złożeniem wniosku i jest albo obywatelem danego Państwa Członkowskiego albo, w przypadku Zjednoczonego Królestwa i Irlandii, ma tam „miejsce stałego zamieszkania”;

albo przed sądem państwa członkowskiego, którego obywatelami są oboje małżonkowie lub, w przypadku Zjednoczonego Królestwa i Irlandii, na którego terytorium mają „miejsce stałego zamieszkania”.

W przypadku zatem, gdy oboje z małżonków są obywatelami polskim, zawsze możliwe jest wytoczenie sprawy rozwodowej przed sądem polskim, niezależnie od tego gdzie w danym czasie zamieszkują. W trakcie postępowania zastosowanie znajdą polskie przepisy a zatem przede wszystkim Kodeks rodzinny i opiekuńczy i Kodeks postępowania cywilnego. Polskie przepisy dotyczące rozwodu przewidują, że w wyroku rozwodowym sąd nie tylko orzeka o rozwiązaniu małżeństwa ale również m.in. o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i o kontaktach rodziców z dzieckiem. Kwestie te są objęte pojęciem odpowiedzialnści rodzicielskiej, która zgodnie z preambułą rozporządzenia nr 2201/2003 oznacza wszystkie prawa i obowiązki odnoszące się do osoby i majątku dziecka przysługujące osobie fizycznej lub prawnej na mocy orzeczenia sądowego, z mocy prawa lub umowy mającej skutek prawny. Określenie to obejmuje prawo do opieki i prawo do kontaktów z dzieckiem.

Co do zasady, o sprawach wchodzących w zakres odpowiedzialności rodzicielskiej decyduje sąd państwa członkowskiego, w którym dziecko stale zamieszkuje (w czasie, w którym zostało wytoczone powództwo), gdyż głównym kryterium wyboru sądu jest kryterium bliskości. Zakłada się bowiem, że sąd państwa członkowskiego, w którym dziecko stale przebywa najlepiej zadba o interes dziecka.

Czy oznacza to, że jeden sąd będzie decydować o rozwodzie a inny sąd o władzy rodzicielskiej i kontaktach z dzieckiem?

Choć taki scenariusz jest możliwy rozporządzenie nr 2201/2003 przewiduje w art. 12 możliwość przedłużenia jurysdykcji sądu właściwego do orzeczenia o rozwodzie na sprawy wchodzące w zakres odpowiedzialności rodzicielskiej. W tym celu muszą jednak zostać spełnione następujące warunki:

  • sprawa odnosząca się do odpowiedzialności rodzicielskiej powinna być związana z powództwem o rozwód (lub o separację czy unieważnienie małżeństwa),

  • co najmniej jeden z małżonków posiada odpowiedzialność rodzicielską w stosunku do dziecka,

  • małżonkowie i osoby posiadające odpowiedzialność rodzicielską zaakceptowały właściwość sądów wyraźnie lub w inny bezsprzeczny sposób, w chwili wniesienia powództwa,

  • rozwiązanie to leży w najlepszym interesie dziecka.

Autor wpisu:

Emilia Robak

Różnice w polskim i włoskim prawie rodzinnym– na bazie relacji z Konferecji w Weronie z dnia 17– 19 listopada 2017 roku.

Różnice... konferencja1

fot. Hanna Woźniak

Ponad rok temu, pomiędzy Okręgową Izbą Radców Prawnych w Gdańsku i Radą Adwokacką w Weronie (L’Ordine degli Avvocati di Verona), podpisana została umowa o współpracy bliźniaczej (accordo di gemellaggio), która przewiduje szeroki zakres współpracy, obejmującej zarówno stałą wymianę informacji, współdziałanie w zakresie szkoleń i staży zawodowych jak i działań o charakterze integracyjnym. W ramach wspomnianej umowy, w dniach 17 – 19 listopada 2017 r. w Weronie, zorganizowana została konferencja, w której miałam ogromną przyjemność uczestniczyć.

Różnice... konferencja2i3

fot. Maciej Replin                                fot. Hanna Woźniak

Konferencja odbywała się w przepięknym budynku Biblioteki Kapituły w Weronie (Biblioteca Capitolare di Verona), najstarszej podobno biblioteki świata, która w dniu 1 sierpnia 2017 roku obchodziła 1500-lecie swojego istnienia. Biblioteka Kapituły posiada w swoich zbiorach dzieła z czasów rzymskich, w tym Instytucje Gaiusa (łac. Gai Institutiones, wł. Istituzioni di Gaio). To właśnie w otoczeniu takich dzieł, uczestnicy konferencji zostali powitani przez prefekta biblioteki, który przedstawił krótki rys historyczny tego imponującego miejsca, a następnie adwokaci Sabrina De Santi, Sandra Faccio i Michel Zantedeschi reprezentujący stronę włoską, zaprezentowali zagadnienia związane z włoskim systemem prawnym.

Referowane zagadnienia dotyczyły kwestii związanych z prawem rodzinnym lub dochodzeniem należności w ujęciu transgranicznym (cross-border), z uwzględnieniem stosunków polsko-włoskich.

W ramach specyfiki bloga oraz sytuacji związanej z migracją ludności, a co za tym idzie – coraz częstszym mieszaniem się narodowości europejskich oraz rodzin tworzonych przez cudzoziemców, pragnę skupić się na głównych różnicach pomiędzy polskim a włoskim systemem prawnym dotyczących stosunków rodzinnych.

Różnice... konferencja4

fot. Maciej Replin

No dobrze, a zatem jak wygląda rozwód po włosku? 😉

  1. Rozwód – możliwość pozasądowego rozwiązania małżeństwa.

Zgodnie z nowym włoskim prawem z 2014 roku, nie jest już konieczne składanie wniosku do sądu w celu uzyskania separacji lub rozwodu, w przypadku obupólnej zgody małżonków. Istnieje możliwość skorzystania z drogi pozasądowej – tj. albo za pośrednictwem adwokata we Włoszech albo skorzystanie z procedury uproszczonej przed włoskim urzędem.

  1. Obligatoryjna legalna separacja, poprzedzająca rozwód.

Camera dei Deputati (Włoska Izba Deputowanych) ostatecznie zatwierdziła nową ustawę dotyczącą rozwodów. Co ciekawe, prawo zostało zmienione po ponad 40 latach. Wprowadzona ustawą nr 898/1970 do włoskiego porządku prawnego trzyletnia separacja należała do najdłuższych w Europie, a w rzeczywistości jej długość przedłużał dodatkowo fakt, że bieg terminu rozpoczynał się nie od faktycznego zaprzestania wspólnego zamieszkiwania przez małżonków, lecz od dnia, w którym para wnosząca o separację stawiła się po raz pierwszy przed prezesem sądu w postępowaniu dotyczącym separacji. Dopiero po trzyletniej obligatoryjnej, nieprzerwanej separacji możliwe było przeprowadzenie rozwodu.

Nowa ustawa wprowadziła zmniejszenie z 3 lat do 12 miesięcy minimalny czas trwania okresu separacji małżonków, który jest niezbędny do złożenia uzasadnionego pozwu o rozwód w przypadku separacji sądowej oraz 6-miesięczną separację wnoszoną na zgodny wniosek stron (w przypadku separacji za porozumieniem stron).

  1. Stosunki pomiędzy rodzicami a dziećmi.

  1. Nazwisko dziecka.

Jeśli dziecku urodzonemu we Włoszech czy w Polsce zostanie nadane nazwisko matki, a matka jest obywatelem RP to dziecko automatycznie podlega prawu polskiemu. Nie oznacza to, że nie może nosić nazwiska dwuczłonowego i zostać uznane również przez ojca, ale to jest odrębna procedura i musi być wykonana za pośrednictwem sądu.

Natomiast jeśli chodzi o odwrotną sytuację, tj. jeśli dziecko po urodzeniu otrzyma nazwisko ojca, to automatycznie jego pierwszym obywatelstwem jest obywatelstwo włoskie czyli podlega prawu włoskiemu.

  1. Kontakty z dzieckiem, miejsce zamieszkania dziecka i prawo do opieki nad dzieckiem.

Bardzo często – niezależnie od narodowości – problemy zaczynają się w momencie kiedy między dorosłymi dochodzi do nieporozumień, a mają niepełnoletnie dziecko. I tu podobnie jak w Polsce – żaden sędzia we Włoszech nie będzie brał pod uwagę potrzeb ani ojca ani matki, tylko dobro dziecka.

W większości przypadków sędzia decyduje, z którym rodzicem dziecko będzie miało spokojniejsze, wygodniejsze i pewniejsze życie i z tym rodzicem dziecko będzie mieszkało na co dzień. Natomiast drugi rodzic będzie miał prawo widzenia w określonych przez sąd dniach i godzinach w tygodniu oraz normalnie co drugi weekend będzie spędzał z nim czas. Jeśli chodzi o dzieci w wieku od 0 miesięcy do 5 lat rodzic, który ma prawo widzenia – co do zasady – nie może brać dziecka na noc bez obecności matki czy ojca, ale i tu każda sytuacja jest inna i będzie rozpatrywana przez sędziego.

We Włoszech podczas rozwodów lub rozpadu konkubinatu w większości przypadków sędzia decyduje się na tzw. affidamento condiviso, czyli że oboje rodzice maja prawo do decydowania o życiu dziecka, o szkole, o wakacjach itp.

Pragnę nadmienić, iż jeśli dziecko nosi nazwisko ojca to do 18 lat obligatoryjna jest zgoda ojca na wywóz dziecka do innego państwa, w naszym przypadku do Polski.

W uzasadnionych miejscowym prawem przypadkach włoskie sądy i instytucje mają prawo ingerować w te relacje, o ile stwierdzą zagrożenie dobra dziecka. Fakt, iż rodzice i dziecko są polskimi obywatelami nie odgrywa decydującej roli – kluczowe jest zamieszkiwanie na terytorium Włoch. W skrajnych przypadkach możliwe jest np. czasowe ograniczenie przez miejscowy sąd prawa do opieki nad dzieckiem, a także odebranie dziecka rodzicom i skierowanie go do odpowiedniego ośrodka lub do rodziny zastępczej.

  1. Legalne jednopłciowe związki partnerskie.

W maju 2016 roku Izba Deputowanych Włoch (Camera dei Deputati) uchwaliła ustawę o związkach cywilnych osób tej samej płci. Na mocy ustawy o związkach partnerskich osoby homoseksualne we Włoszech mogą korzystać z małżeńskich przywilejów takich, jak wspólnota majątkowa, dziedziczenie czy przejmowanie praw emerytalnych po zmarłym/ej małżonku/ce. Ustawa nie umożliwia im natomiast adoptowania dzieci.

Co ciekawe, mimo iż dominującą religią we Włoszech jest katolicyzm (86% wyznawców), który w swej doktrynie nakazuje swoim wyznawcom przeciwstawianie się wprowadzeniu w prawie związków osób tej samej płci, a silne we Włoszech partie konserwatywne nie dawały za wygraną i blokowały wprowadzenie podobnego prawa, nie mniej jednak z sukcesem udało się wprowadzić odpowiednie regulacje.

Włochy jako ostatnie państwo Europy Zachodniej zalegalizowały homoseksualne związki partnerskie. Od teraz w Unii Europejskiej takich możliwości nie ma już tylko w Polsce, Bułgarii, Rumunii, na Słowacji, Litwie i Łotwie. Włoski parlament włączył zatem grupę osób pozostających w nieformalnym związku, powiązaną uczuciami”, do oficjalnej definicji rodziny w prawie.

Autor wpisu

Hanna Woźniak