Ograniczenia egzekucji prowadzonej z emerytury i renty.

older lady_większe

Zdjęcie autorstwa: Titoy’ „People Walk…”, licencja: Attribution 2.0 Generic 

W naszych poprzednich artykułach opisano ograniczenia jakim podlega przymusowe egzekwowanie zadłużenia ze środków z wynagrodzenia za pracę, z umów cywilnoprawnych a także z rachunków bankowych osoby będącej dłużnikiem. W dzisiejszym wpisie nakreślone zostaną ograniczenia jakie stawiają przepisy przy prowadzeniu egzekucji z emerytury lub renty. Temat jest tym bardziej aktualny ze względu na wprowadzoną przez ustawodawcę nowelizację art. 141 ustawy o emeryturach i rentach, która weszła w życie z dniem 1 lipca 2017 r. i zwiększyła ochronę świadczeń otrzymywanych przez emerytów i rencistów.

Ze świadczeń emerytalnych i rentowych wolno dokonywać tylko takich potrąceń, które przewiduje ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w art. 139 (j.t. Dz. U. 2016 poz. 887 ze zm., dalej jako ustawa o emeryturach i rentach). Przepis ten przewiduje jedenaście kategorii świadczeń, które mogą być egzekwowane z emerytury lub renty. Kolejność ich wyliczenia określa również kolejność zaspokajania roszczeń – kategorie wymienione na początku, tj. wierzytelności ZUS podlegają potrąceniu w pierwszej kolejności, w następnej kolejności zaspokajane są wierzytelności alimentacyjne, później sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne a dopiero w dalszej kolejności następne wymienione kategorie świadczeń. Niedopuszczalne jest potrącenie należności wymienionych w grupie niżej wymienionej, przed całkowitą spłatą należność z grupy wymienionej w poprzednim punkcie art. 139 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach.

Ochrona świadczeń wypłacanych na podstawie ustawy o emeryturach i rentach jest dwutorowa. Po pierwsze przepisy art. 140 ww. ustawy wskazują maksymalne kwoty jakie mogą być potrącone z tych świadczeń. Po drugie – art. 141 ww. ustawy określa tzw. kwoty wolne od potrąceń czyli kwoty jakie muszą być dłużnikowi wypłacone, niezależnie od dokonywanych potrąceń na rzecz wierzycieli.

  1. Maksymalne kwoty potrąceń.

Wysokość maksymalnych potrąceń jakie mogą być dokonane ze świadczeń emerytalno-rentowych uzależniona jest się od przeznaczenia potrącanych kwot. Zgodnie z art. 140 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach potrącenia mogą być dokonywane w przypadku:

1) świadczeń alimentacyjnych dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym – maksymalnie do wysokości wynoszącej 60% świadczenia;

2) należności egzekwowanych związanych z:

a) odpłatnością za pobyt w domach pomocy społecznej,

b) odpłatnością za pobyt w zakładach opiekuńczo-leczniczych,

c) odpłatnością za pobyt w zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych,

maksymalnie do wysokości wynoszącej 50% świadczenia;

3) innych egzekwowanych należności – maksymalnie do wysokości wynoszącej 25% świadczenia.

W przypadku egzekwowania kilku należności ze świadczenia emerytalno-rentowego ww. artykuł szczegółowo przedstawia jaki maksymalne kwoty mogą być potrącane na poczet dochodzonych należności. Przykładowo, w przypadku gdy świadczenie zostanie zajęte na mocy kilku tytułów wykonawczych (za które uznaje się m.in. prawomocne wyroki, którym nadano klauzulę wykonalności) potrącenia:

  • nie mogą przekraczać łącznie 60% świadczenia, jeżeli podlegają potrąceniu świadczenia alimentacyjne i świadczenia niealimentacyjne;

  • nie mogą przekraczać łącznie 50% świadczenia, jeżeli potrąceniu podlegają inne należności niż świadczenia alimentacyjne;

  • nie mogą przekraczać łącznie 25% świadczenia, jeżeli potrąceniu podlegają wyłącznie inne należności niż świadczenia alimentacyjne lub należności egzekwowane z tytułu należności za pobyt w domach pomocy społecznej, w zakładach opiekuńczo-leczniczych lub w zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych (art. 140 ust. 6 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach).

  1. Kwota wolna od potrąceń.

Niezależnie od obliczonej dla danego świadczenia maksymalnej kwoty możliwej do potrącenia z wypłacanego przez ZUS świadczenia, dłużnikowi zawsze musi pozostać do dyspozycji, określona w art. 141 ustawy o emeryturach i rentach, kwota wolna. Wynosi ona:

  1. 50% kwoty najniższej emerytury lub renty (w zależności od rodzaju pobieranego przez dłużnika świadczenia) – przy potrącaniu należności alimentacyjnych w postępowaniu egzekucyjnym wraz z kosztami i opłatami egzekucyjnymi oraz należności alimentacyjnych potrącanych na wniosek wierzyciela na podstawie przedłożonego przez niego tytułu wykonawczego;

  2. 75% kwoty najniższej emerytury lub renty – przy potrącaniu należności egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych wraz z kosztami i opłatami egzekucyjnymi;

  3. 20% najniższej emerytury lub renty – przy potrącaniu należności z tytułu odpłatności za pobyt osób uprawnionych do świadczeń w domach pomocy społecznej, zakładach opiekuńczo-leczniczych lub zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych – na wniosek dyrektorów tych placówek;

  4. 60% kwoty najniższej emerytury lub renty – przy potrącaniu pozostałych należności wymienionych w art. 139 ustawy o emeryturach i rentach.

Kwoty najniższych gwarantowanych świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2017 r. wynoszą (w kwotach brutto):

emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renta rodzinna

1000,00 zł

renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy

750,00 zł

Źródło: http://www.zus.pl/swiadczenia/emerytury/kwoty-najnizszych-swiadczen-emerytalno-rentowych

Ochrona określona w punkcie II.2 zapewnia, że przy egzekwowaniu zwykłych długów przez komornika ze świadczenia emerytalno-rentowego (nie będących należnościami alimentacyjnymi) dłużnik otrzyma co najmniej 75% najniższej emerytury lub renty. Przed dniem 1 lipca 2017 r. ochrona ta była znacznie mniejsza, gdyż w takim przypadku emeryt lub rencista miał zagwarantowaną jedynie kwotę stanowiącą 50% kwoty najniższej emerytury lub renty, co stanowiło znaczną dysproporcję w stosunku do m.in. ochrony zapewnionej pracownikom przy zajęciu wynagrodzenia za pracę.

Autor wpisu:

Emilia Robak