Egzekucja alimentów z zagranicy – cz. II – kraje poza UE.

Egzekucja alimentów z zagranicycz II

Źródło: https://goo.gl/images/VrrrLn

Tematyka dochodzenia należności alimentacyjnych w ujęciu transgranicznym towarzyszy nam coraz częściej, zwłaszcza w obliczu migracji ludności po całym świecie. Z uwagi na sąsiedztwo i członkostwo – najczęściej spotykamy się z procedurą egzekwowania alimentów od dłużników alimentacyjnych znajdujących się w krajach członkowskich UE, o którym pisałyśmy tu: Egzekucja alimentów z zagranicy – cz. I – kraje UE.

W obecnym wpisie, chcę się skupić na egzekucji alimentów z krajów po za Unią Europejską, a za przykład państwa, z którego można w ten sposób egzekwować alimenty posłuży mi Norwegia, która jest jednocześnie stroną tzw. Konwencji Nowojorskiej czyli Konwencji o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 20 czerwca 1956 r. (Dz.U. z 1961 r. Nr 17, poz. 87 i 88), ale nadto tzw. Konwencji Haskiej z dnia 23 listopada 2007 roku, sporządzonej w Hadze (Dz. U z 1961 r., Nr 17, poz. 87 i 88).

KONWENCJA NOWOJORSKA

Ww. Konwencję będziemy najczęściej stosować w przypadku egzekucji alimentów od dłużnika przebywającego w państwie z poza UE, ponieważ poza Norwegią do jej uczestników zaliczamy również:

Algierię, Argentynę, Australię, Barbados, Białoruś, Bośnie i Hercegowinę, Brazylię, Burkina Faso, Chile, Chorwację, Czarnogórę, Danię, Ekwador, Estonię, Filipiny, Finlandię, Gwatemalę, Haiti, Izrael, Kazachstan, Kirgistan, Kolumbię, Luksemburg, Macedonię, Maroko, Meksyk, Mołdowę, Monako, Niger, Norwegię, Nowa Zelandię, Pakistan, Portugalię, Republika Środkowo-Afrykańskę, Serbię, Seszele, Sri Lanka, Surinam, Szwajcarię, Tajwan, Turcję, Ukrainę, Urugwaj, Watykan, Zielony Przylądek

Jeżeli państwo, na którego terytorium przebywa dłużnik alimentacyjny, jest uczestnikiem ww. Konwencji,  można dochodzić alimentów w oparciu o jej założenia.

Należy zaznaczyć jednak, że w dniu 18 czerwca 2011 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Rady Wspólnot Europejskich nr 4/09 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych (Dz.U.UE L z dnia 10 stycznia 2009 r.), które ma pierwszeństwo stosowania przed Konwencją Nowojorską. Konwencję Nowojorską można stosować po tej dacie jedynie dla państw nie będących stroną niniejszego rozporządzenia (np. Dania).

KONWENCJA HASKA

Dochodzenie świadczeń alimentacyjnych od dłużników zamieszkałych na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej od 1 stycznia 2017 roku, odbywa się na podstawie Konwencji Haskiej z dnia 23 listopada 2007 roku (Dz. U z 1961 r., Nr 17, poz. 87 i 88) o międzynarodowym dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych na rzecz dzieci i innych członków rodziny.

Stronami Konwencji Haskiej są także Państwa:

Albania, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Norwegia, Turcja i Ukraina (wykaz nie uwzględnia państw członkowskich Unii Europejskiej, do których ma zastosowanie rozporządzenie Rady (WE) nr 4/1009 z dnia 18 grudnia 2008 roku).

Ww. Konwencja ma zastosowanie do:

  • do zobowiązań alimentacyjnych wobec osoby, która nie ukończyła 21 lat, wynikających ze stosunków między rodzicami, a dziećmi.

  • do zobowiązań alimentacyjnych między małżonkami i byłymi małżonkami, w sytuacji gdy wniosek składany jest jednocześnie z wnioskiem o odzyskanie alimentów na rzecz uprawnionego poniżej 21 roku życia,

  • do zobowiązań alimentacyjnych między małżonkami i byłymi małżonkami – z wyłączeniem rozdziałów II i III w/w Konwencji.

  • Co ciekawe jeżeli chodzi o Norwegię, to złożyła ona oświadczenie, że wg. przepisów Konwencji Haskiej będzie wspierać egzekucję alimentów na dziecko, które ukończyło 21 rok życia, ale z ograniczeniem do miesiąca, w którym dziecko kończy 25 lat
    (bowiem w prawie norweskim występuje takie ograniczenie).

UMOWY DWUSTRONNE

Warto zaznaczyć, że Polska jest związana również umowami dwustronnymi, na podstawie których można wykonywać orzeczenia zasądzające alimenty z następującymi państwami:

Algieria, Białoruś, Chiny, Irak, Bośnia i Hercegowina, Chorwacja, Czarnogóra, Macedonia, Serbia, Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna, Kuba, Maroko, Mongolia, Rosja, Syria, Tunezja, Turcja, Ukraina, Wietnam

KANADA

Jak łatwo zauważyć, zarówno Konwencja Nowojorska ani Konwencja Haska nie ma zastosowania do wszystkich państw spoza Wspólnoty Europejskiej, dlatego też, w tym miejscu nie można pominąć okoliczności, że wykonywanie orzeczeń uwzględniających roszczenia o alimenty na terytorium poszczególnych prowincji Kanady odbywa się na zasadzie faktycznej wzajemności.

WSZCZĘCIE POSTĘPOWANIA

Odpowiedni wniosek o dochodzenie alimentów składamy do sądu okręgowego swego miejsca zamieszkania. Należy do niego zawsze dołączyć odpis wyroku zasądzającego alimenty oraz szereg innych dokumentów. Wniosek składa się na specjalnym formularzu z załącznikami (np. zestawieniem zaległości alimentacyjnych, zaświadczeniem ze szkoły) w zależności od określonego rodzaju wniosku i odpowiedniego aktu prawnego, według którego będziemy dochodzić alimentów. Dalej procedura przebiega mniej więcej w ten sposób, że Sąd zwraca się do odpowiedniego organu w danym państwie o podjęcie czynności w zakresie egzekucji alimentów. W przypadku Norwegii jest to Krajowe Norweskie Biuro Ubezpieczeń za granicą czyli NAV National Office for Social Insurance Abroad – Child Support Unit.

Zbyt skomplikowane przepisy konwencji międzynarodowych i umów wzajemnych miedzy Polską i innymi państwami? Skontaktuj się z nami, a pomożemy Tobie w przygotowaniu odpowiedniego wniosku wraz z załącznikami o dochodzenie alimentów z zagranicy: biuro@wrkancelaria.pl

Autor wpisu

Hanna Woźniak

 

 

 

Nowe przepisy Kodeksu karnego dotyczące przestępstwa uchylania się od płacenia alimentów.

35947934381_efee978b1d_h

Zdjęcie: „Acre Prison, 2017”, TLV and more (https://www.flickr.com/photos/30845197@N00/), licencja Attribution 2.0: https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/legalcode

Według danych służby więziennej zebranych przez tygodnik „Polityka” w 2016 r. w więzieniach siedziało 3 tys. 676 osób skazanych za niepłacenie alimentów. 1638 czekało na wykonanie kary. Na początku 2017 r. Krajowy Rejestr Długów informował, że do końca 2015 r. gminy przekazały informacje o 266 tys. 548 dłużnikach, którzy swoim dzieciom zalegają ponad 8,2 mld zł.” Źródło: http://wyborcza.pl/7,75398,21911365,alimentacyjna-wpadka-sejmu-tak-zmienili-przepis-ze-mozna-uniknac.html

Wobec bardzo niskiej ściągalności alimentów ustawodawca postanowił znowelizować ostateczne oręże do walki z dłużnikami alimentacyjnymi, a więc przepis art. 209 Kodeksu karnego, przewidujący tzw. przestępstwo niealimentacji. W dniu 31 maja 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia  23 marca 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz ustawy  o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jej celem, zgodnie z intencją ustawodawcy, było wzmocnienie realizacji obowiązu opieki przez zaspokojenie potrzeb materialnych osób, które same nie są w stanie  ich zaspokoić (Druk sejmowy nr 1193).

Przed nowelizacją przepis art. 209 k.k. przewidywał karalność uporczywego uchylania się od wykonywania ciążącego na danej osobie z mocy ustawy lub orzeczenia sądowego obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby, które narażało ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Przestępstwo było zagrożone karą grzywny, karą ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 2.

Obecnie Kodeks karny przewiduje dwa przestępstwa uchylania się od obowiązku alimentacyjnego:

1typ podstawowy – w art. 209 § 1 Kodeksu karnego: 

„Kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku”.

2typ kwalifikowany – w art. 209 § 2 Kodeksu karnego: 

„Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.”

Nowelizacja z 23 marca 2017 r. usunęła zatem znamię uporczywego uchylania się od płacenia alimentów przez osobę obciążoną tym obowiązkiem uzasadniając, że kryterium to było nieostre i utrudniało podejmowanie działań przeciw dłużnikom alimentacyjnym. Obecnie art. 209 § 1 k.k. wskazuje zamiast tego na na obiektywną okoliczność, którą jest:

  • fakt, że łączna wysokość zaległości alimentacyjnych stanowi równowartość co najmniej 3 śwaidczeń okresowych, albo 
  • fakt, że jeżeli opóźnienie w zapłacie zaległego świadczenia innego niż okresowe, wynosi co najmniej 3 miesiące. 

Ponadto, należy zwrócić uwagę, że uchylanie się  od zapłaty równowartości trzech świadczeń alimentacyjnych jest obecnie wystarczającą przesłanką do skazania dłużnika alimentacyjnego z art. 209 § 1 k.k. We wcześniejszej wersji przepisu trzeba było wykazać, że uchylanie się od wykonania obowiązku narażało osobę uprawnioną do alimentacji na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Ta przesłanka również powodowała kłopoty, gdyż w orzecznictwie była ona interpretowana w sposób niejednolity.

Obecnie wykazanie dodatkowo tej okoliczności decydować będzie natomiast o zarzuceniu osobie zobowiązanej (która uchyliła się od płacenia alimentów na kwotę co najmniej 3 świadczeń okresowych albo opóźniła się z zapłatą innego świadczenia niż okresowe o co najmniej 3 miesiące), przestępstwa z art. 209 § 1a k.k., zagrożonego surowszą karą.

Nowelizacja dookreśliła również źródła powstania obowiązku alimentacyjnego, stanowiąc, że może to być:

  1. orzeczenie sądowe

    Może to być każde orzeczenie zobowiązujące do świadczeń polegających na dostarczaniu osobie uprawnionej środków utrzymania (uchwała SN z dnia 17 czerwca 1993 r., sygn. I KZP 4/93). Najczęściej spotykanym źródłem obowiązku alimentacyjnego jest orzeczenie sądu rodzinnego o przyznaniu i wysokości alimentów na rzecz dziecka. Jednak możemy się również spotkać z innymi orzeczeniami, których niewykonanie może spowodować odpowiedzialność sprawcy z art. 209 § 1 lub z art. 209 § 1a k.k. W doktrynie wskazuje się m.in. na orzeczenie sądu o samym zabezpieczeniu roszczeń alimentacyjnych oraz prawomocny wyrok, w którym zasądzono rentę stałą jako odszkodowanie za dokonane trwałe uszkodzenie ciała, jeżeli renta ma charakter łożenia na utrzymanie. Źródłem powstania obowiązku alimentacyjnego może być również prawomocny wyrok, którym przyznano rentę dożywotnią w zamian za dożywocie.

  2. ugoda sądowa

    W przypadku gdy strony w toku sprawy dojdą do porozumienia i zawrą ugodę, zbędne staje się wydanie wyroku przez sąd. W takim przypadku źródłem powstania obowiązku jest ugoda.

  3. inna umowa

    Strony mogą skonkretyzować obowiązek alimentacyjny w formie umowy, a więc bez wchodzenia na drogę postępowania sądowego. Wówczas, w kontekście komentowanego przepisu Kodeksu karnego, taka umowa stron będzie źródłem powstania obowiązku alimentacyjnego.

Jako zachętę do spłacenia zaległości alimentacyjnych nowy przepis przewiduje, że sprawca przestępstwa podstawowego niealimentacjji nie będzie podlegał karze jeżeli przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego uiści w całości zaległe alimenty. W przypadku osoby, której zarzucono przestępstwo kwalifikowane, zagrożone wyższą karą, przewidziano uprawnienie do odstąpienia od wymierzenia kary, stosowane przez sąd orzekający w sprawie pod tym samym warunkiem, o ile sąd uzna, że wina i społeczna szkodliwość czynu nie przemawiają przeciwko odstąpieniu od wymierzenia kary.

Autor wpisu:

Emilia Robak