Czy środki na rachunku bankowym wchodzą w skład spadku?

computer-3239667_640

Zdjęcie: rawpixel

Prawdopodobnie większość z czytelników miała do czynienia z zakładaniem konta w banku. W przypadku zakładania określonych rachunków bank może wskazaćna możliwość zadysponowania zgromadzonymi na nich pieniędzmi na wypadek śmierci. Zgodnie jednak z ogólną regułą wszystkie prawa i obowiązki zmarłego wchodząz chwilą jego śmierci do spadku, który następnie przypada jednej lub kilku osobom – spadkobiercom. Czy więc środki na rachunku bankowym nie należą do spadku?

Otóż w przypadku środków zgromadzonych w banku na:

  • rachunku oszczędnościowym,
  • rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym,
  • rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej,

pewne kwoty nie wchodzą do spadku po zmarłym posiadaczu takiego rachunku a więc nie podlegają dziedziczeniu na podstawie ustawy czy testamentu. Kiedy?

Zgodnie z przepisami Prawa bankowego posiadacz takiego rachunku może polecić pisemnie bankowi dokonanie – po swojej śmierci – wypłaty wskazanym przez siebie osobom określonej kwoty pieniężnej. Jest to tzw. dyspozycja wkładem na wypadek śmierci. Polecenie takie zobowiązuje bank do wypłacenia określonych w dyspozycji kwot wybranym przez posiadacza rachunku osobom. Taka dyspozycja może być wydana jedynie na rzecz:

  • małżonka,
  • wstępnych (rodzice, dziadkowie, itd),
  • zstępnych (dzieci, wnuki, itd.),
  • rodzeństwa.

Kwota wypłaty na podstawie takiej dyspozycji jest ograniczona do dwudziestokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw za ostatni miesiąc przed śmiercią posiadacza rachunku. Obecnie jest to suma 102.961,40 zł (5.148,07 zł x 20). Nawet jeśli zmarły wydał dyspozycję dla dwóch lub więcej osób łączna wypłacona kwota nie może przekroczyć wypłaty maksymalnej. Dotyczy to zarówno sytuacji gdy mamy dyspozycję dla kilku osób w jednym banku jak również gdy sporządzono kilka dyspozycji w różnych bankach. Jednocześnie Prawo bankowe wskazuje, że gdy posiadacz rachunku wydał więcej niż jedną dyspozycję wkładem na wypadek śmierci, a łączna suma dyspozycji przekracza kwotę wypłaty maksymalnej dyspozycja wydana później ma pierwszeństwo przed dyspozycją wydaną wcześniej.

Warto pamięać, że dyspozycję wkładem na wypadek śmierci możemy w każdym czasie zmienić lub odwołać – na piśmie. Jednocześnie jej ustanowienie w żaden sposób nie blokuje środków zgromadzonych na rachunku.

W przypadku powzięcia przez bank informacji o śmierci posiadacza rachunku, ciąży na nim obowiązek informacyjny. Bank powinien niezwłocznie zawiadomić uprawnione osoby o możliwości wypłaty określonej kwoty. Do wypłaty pieniędzy nie trzeba przeprowadzić postępowania spadkowego – zwykle wystarczy zgłosić się z dokumentem potwierdzającym śmierć posiadacza rachunku (akt zgonu) oraz dokumentem potwierdzającym tożsamość uprawnionego.

Mimo, że kwota uzyskana z takiej dyspozycji nie wchodzi do spadku to podlega przepisom o podatku od spadków i darowizn. Wobec tego konieczne jest złożenie odpowiedniego zeznania podatkowego w terminie 6 miesięcy od dnia śmierci posiadacza rachunku.

Do spadku nie wchodzi także kwota wypłacona z wymienionych na wstępnie rachunków na pokrycie kosztów pogrzebu posiadacza rachunku. Kwotę taką bank wypłaci osobie, która przedstawi rachunki stwierdzające wysokość poniesionych przez nią kosztów – w wysokości nie przekraczającej kosztów urządzenia pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku.

Sama śmierć posiadacza rachunku nie powoduje automatycznego wygaśnięcia bądź rozwiązania umowy natomiast co do zasady prawa związane z rachunkiem wchodzą w skład spadku. Będzie to dotyczyć w szczególności środków zgromadzonych na innych niż na wskazanych wcześniej rachunkach bankowych oraz środków na rachunku oszczędnościowym, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym oraz rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej przewyższających ustanowione do nich dyspozycje na wypadek śmierci lub przewyższających maksymalną kwotę takiej dyspozycji.

Autor wpisu

Emilia Robak