Pożyczka bez zgody współmałżonka.

20170530_171311Spacerując po mieście niemal na każdym kroku możemy spotkać ogłoszenia oferujące szybkie pożyczki gotówkowe. Często ogłoszeniodawca zachwala szybkie podjęcie decyzji o przyznaniu takiej pożyczki jak również jej warunki, w tym możliwość udzielenia takiej pożyczki bez uzyskania wcześniejszej zgody małżonka. Właśnie tą kwestią zajmiemy się w dzisiejszym wpisie.

W przypadku większości zawartych związków małżeńskim mamy do czynienia z ustrojem ustawowej wspólności majątkowej. Jeśli bowiem nie zawarto umowy określającej umowny ustrój majątkowy, z mocy ustawy, z chwilą zawarcia małżeństwa, między małżonkami powstaje wspólność ustawowa. W ustroju tym mamy do czynienia z majątkiem wspólnym małżonków oraz majątkami osobistymi każdego z nich.

W przypadku zaciągania zobowiązania (na przykład wzięcia pożyczki gotówkowej) przez osobę pozostającą w związku małżeńskim zgoda drugiego małżonka ma zasadnicze znaczenie. I to zarówno dla majątku wspólnego małżonków jak i dla samego wierzyciela.

Zgodnie z art. 41 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w przypadku gdy małżonek zaciągnie zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków. Także, czyli poza możliwością dochodzenia swojego roszczenia z majątku osobistego małżonka, który wziął pożyczkę. Drugi małżonek wyrażając zgodę na zaciągnięcie zobowiązania musi liczyć się z tym, że w przypadku problemów ze spłatami wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym będzie mógł dochodzić swoich należności np. z nieruchomości, która została zakupiona po zawarciu małżeństwa i weszła do majątku wspólnego.

Ze strony wierzyciela najistotniejszą kwestią przy udzielaniu pożyczki osobie pozostającej w związku małżeńskim będzie zadbanie o to, aby zgoda współmałżonka wyrażona została w taki sposób aby móc to wykazać dokumentem. Zalecane jest zatem uzyskanie takiej zgody na piśmie. Przepisy wskazują bowiem, że aby uzyskać klauzulę wykonalności skuteczną przeciwko małżonkowi dłużnika (z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową) w postępowaniu klauzulowym trzeba przedstawić dokument urzędowy lub prywatny, stwierdzający udzielenie zgody na czynność prawną przez tego małżonka (por. art. 787 Kodeksu postępowania cywilnego).

Co do zasady nie ma jednak żadnych przeszkód aby osoba pozostająca w związku małżeńskim wzięła pożyczkę samodzielnie. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w art. 41 § 2, wprost wskazuje, że małżonek może zaciągnąć zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka. W takim przypadku w przypadku braku spłaty zaciągniętej pożyczki i wszczęcia przez wierzyciela postępowania egzekucyjnego będzie on mógł dochodzić zaspokojenia swojego roszczenia z:

  • z całego majątku osobistego dłużnika,

  • z wynagrodzenia za pracę dłużnika,

  • z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej,

  • z korzyści uzyskanych z praw dłużnika, o których mowa w art. 33 pkt 9 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, tj. z prawa autorskie i praw pokrewnych, prawa własności przemysłowej oraz innych praw twórcy,

  • jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa.

Odpowiadający ww. przepisom przepis procedury cywilnej przewiduje, że tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko dłużnikowi pozostającemu w związku małżeńskim jest podstawą do prowadzenia egzekucji nie tylko z majątku osobistego dłużnika, lecz także z pobranego przez niego wynagrodzenia za pracę lub dochodów uzyskanych z prowadzenia przez niego innej działalności zarobkowej oraz z korzyści uzyskanych z jego praw autorskich i praw pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy (art. 7761 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego).

Nawet zatem brak zgody a często i świadomości zawarcia pożyczki przez współmałżonka nie ochroni domowego budżetu przez znaczącym uszczerbkiem jakim może być zajęcie wynagrodzenia za pracę otrzymywanego przez dłużnika. I to pomimo okoliczności, iż zasady ogólne uznają pobrane wynagrodzenie za składnik majątku wspólnego małżonków. Egzekucja prowadzona przez wierzyciela jednego z małżonków może zatem skutkować de facto zmniejszeniem wartości majątku wspólnego.

Zgodnie z poglądem doktryny: „Egzekucja nie może być natomiast kierowana do przedmiotów majątkowych uzyskanych w zamian za wynagrodzenie za pracę lub dochody z innej działalności zarobkowej oraz korzyści uzyskiwane z praw wymienionych w art. 33 pkt 9. Przedmioty te wchodzą do majątku wspólnego, ale pozostają wolne od odpowiedzialności.” (patrz: Elżbieta Skowrońska-Bocian. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, wyd. LexisNexis 2014).

Uwagi odnoszące się do możliwości egzekucji zobowiązania zaciągniętego bez zgody współmałżonka odnoszą się również w całości do przypadku, gdy zobowiązanie małżonka nie powstało w wyniku dokonania czynności prawnej. Klasycznym przykładem takiego zobowiązania jest odziedziczenie długów w wyniku przyjęcia spadku przez jednego z małżonków.

Na koniec trzeba podkreślić, że istnieją czynności prawne, na których dokonanie zgoda drugiego małżonka jest niezbędna co oznacza, że powyższe uwagi nie będą miały do nich zastosowania. Kategoria tych czynności zostanie omówiona w kolejnym wpisie.

Autor wpisu:

Emilia Robak

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s