Ograniczenia w egzekucji z rachunku bankowego.

Temat poruszany w niniejszym wpisie może być szczególnie aktualny dla osób, które miały styczność z egzekucją z rachunku bankowego. Egzekucję z rachunku bankowego może prowadzić zarówno administracyjny organ egzekucyjny jak np. naczelnik Urzędu Skarbowego czy dyrektor oddziału ZUS jak i sądowy organ egzekucyjny czyli komornik sądowy. Ponieważ zajęcie rachunku bakowego jest jednym z najłatwiejszych do zastosowanie środków, organy egzekucyjne powszechnie sięgają po niego w celu wyegzekwowania zaległych kwot.

W stosunku do środków zgromadzonych na rachunku bankowym ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe przewiduje pewne ograniczenia egzekucji uzasadnione zapewnieniem dłużnikowi tzw. minimum egzystencji jego samego i jego rodziny. Ochrona ta dotyczy jednak jedynie:

  • rachunków oszczędnościowych,

  • rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz

  • rachunków terminowych lokat oszczędnościowych.

Inne rachunki bankowe nie korzystają z ochrony i w postępowaniu egzekucyjnym są zajmowane w całości.

Do dnia 8 września 2016 r. środki pieniężne znajdujące się na wyżej wymienionych rachunkach jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, były wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres bezpośrednio poprzedzający dzień wystawienia tytułu wykonawczego. W sierpniu 2016 r. była to kwota 12.857,19 zł. Ograniczenie to miało charakter jednorazowy i nieodnawialny w jednym postępowaniu egzekucyjnym. Oznaczało to, że dłużnik, będący posiadaczem rachunku bankowego, był chroniony wyłącznie do czasu wypłacenia przez niego kwoty zwolnionej od zajęcia. Jeżeli zajęcie trwało nadal, a uprawniony po jego dokonaniu zadysponował kwotą wolną od egzekucji, to każda kolejna wpłata na rachunek bankowy była objęta skutkami zajęcia i przekazywana do organu egzekucyjnego. Jeżeli jednak w chwili zajęcia na rachunku nie było środków albo stan środków był niższy od kwoty zwolnienia, dłużnik (posiadacz rachunku) miał prawo do zatrzymania i korzystania z tej kwoty – do chwili wykorzystania limitu określonego ustawą (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. I ACa 1034/15).

Z dniem 9 września 2016 r. weszła w życie nowelizacja m.in. ustawy Prawo bankowe, która zmieniła charakter opisanego wyżej przywileju egzekucyjnego. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 54 ww. ustawy  środki pieniężne znajdujące się wskazanych wyżej rachunkach, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2015 r. poz. 2008 oraz z 2016 r. poz. 1265), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Do końca roku 2016 r. kwota ta wynosiła 1387,50 zł. Obecnie, w związku z podniesieniem wysokości minimalnego wynagrodzenia kwota wolna od zajęcia wynosi 1.500,00 zł.

Zmiana charakteru powyższego przywileju oznacza, że nie jest to już jednorazowe zwolnienie ale kwota odnawialna w każdym kolejnym miesiącu kalendarzowym trwania zajęcia na rachunku bankowym. Nowy przepis pozwala zatem na pobranie w każdym miesiącu kwoty 1500 zł mimo zajęcia tego rachunku przez komornika sądowego czy np. naczelnika US. Przy tym jest to jedna kwota niezależnie od tego ile rachunków bankowych posiada dłużnik.

Pewną niejasność stanowi kwestia tego jak traktować postępowania egzekucyjne wszczęte przed wejściem w życie omawianej zmiany, w których dłużnik pobrał już kwotę określoną poprzednio obowiązującym przepisem tj. kwotę trzykrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Ustawodawca nie wprowadził bowiem żadnego przepisu przejściowego odnoszącego się wprost do omawianej zmiany. Wskazał jednak, w art. 21 ustawy zmieniającej, że część znowelizowanych przepisów (dotyczących KPC i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) w brzmieniu nadanym tą ustawą należy stosować do postępowań wszczętych po wejściu w życie ustawy zmieniającej. Wydaje się, że z treści tego przepisu można a contrario wnioskować, że pozostałe przepisy znajdą zastosowanie także do postępowań wszczętych przed wejściem w życie nowych przepisów. Oznaczałoby to, że w sytuacji opisanej powyżej dłużnik miałby prawo do comiesięcznej kwoty wolnej od zajęcia w obowiązującej obecnie wysokości 1.500,00 zł.

Na koniec wypada wspomnieć, że na mocy przepisu 1083 § 2 KPC omawiana kwota wolna od zajęcia nie ma zastosowania w przypadku egzekucji alimentów.

Autor wpisu:

Emilia Robak

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s