Koszty zastępstwa procesowego w sprawach o podleganie ubezpieczeniom społecznym

Jednymi ze spraw jakie mogą być rozstrzygane przed sądem powszechnym w wyniku wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez ZUS są sprawy z zakresu podlegania ubezpieczeniom społecznym. Do tej kategorii należą m.in. sprawy o istnienie lub nieistnienie stosunku ubezpieczenia społecznego, o tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym, o objęcie ubezpieczeniami społecznymi dobrowolne lub obowiązkowe czy o ustalenie płatnika składek.

Przykładowo można wskazać na sytuację gdy ZUS kwestionuje okoliczność, że dana osoba jest np. pracownikiem, stwierdzając, że zawarta umowa jest niezgodna z zasadami współżycia społecznego lub, że została zawarta dla pozoru. W takim przypadku ZUS w decyzji stwierdza, że osoba taka nie podlega pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu. Innym przykładem jest sprawa, w której ZUS uznaje daną osobę za pracownika (mimo, iż wykonywała pracę na podstawie umowy zlecenia), i że na takich właśnie zasadach powinna podlegać ubezpieczeniu.

W praktyce orzeczniczej spore wątpliwości wywoływało zagadnienie dotyczące sposobu wyliczenia kosztów zastępstwa procesowego w tego rodzaju sprawach. Składają się one na koszty procesu zasądzane zwykle od strony przegrywającej sprawę na rzecz strony, która sprawę wygrała. Znajomość tej kwestii jest istotna z tego względu, iż wysokość kosztów procesu jakie w razie ewentualnej przegranej będziemy musieli zapłacić stanowi jedną z kluczowych kwestii wpływających na decyzję o skierowaniu sprawy do sądu.

W orzecznictwie traktowano tę kwestię w sposób niejednolity. Nietóre sądy orzekały wynagrodzenie dla pełnomocnika będącego radcą prawnym ustalone przy zastosowaniu stawki minimalnej wynikającej z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Wskazywały, że takie sprawy nie są określone w rozporządzeniu wprost i wobec brzmienia § 5 rozporządzenia, stoswały do nich stawki określone dla spraw „o świadczene pieniężne z ubezpieczenia spoecznego” (o których mówi § 11) jako spraw „o najbardziej zbliżonym rodzaju” (§ 5 rozporządzenia).

Były to kwoty ryczałtowe w wysokości 60 zł (od 1 sierpnia 2015 r. – 180 zł) a na podstawie nowego rozporządzenia z 22 października 2015 r. 360 zł (od 26 października 2016 r. – 180 zł). Takie same stawki określone są w przepisach wykonawczych stosowanych w przypadku zastępstwa strony przez pełnomocnika będącego adwokatem.

Inne sądy orzekały o wynagrodzeniu dla pełnomocnika przy zastosowaniu stawki minimalnej, zgodnie z § 6 ww. rozporządzenia (w rozporządzeniu z 22 pażdziernika 2015 r. w § 2). Podstawę wyliczenia kwoty wynagrodzenia w tym przypadku stanowiła wartosć przedmiotu sporu wskazana w sprawie.

Powyższe rozbieżności były podstawą do podjęcia przez Sąd Najwyższy w dniu 20 lipca 2016 r. uchwały w składzie siedmiu sądziów, której nadano moc zasady prawnej. Sąd Nawyższy orzekł, że:

W sprawie o ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku ubezpieczenia społecznego lub jego zakresu (o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego; o podleganie ubezpieczeniom społecznym) do niezbędnych kosztów procesu zalicza się wynagrodzenie reprezentującego stronę radcy prawnego, biorąc za podstawę zasądzenia opłaty za jego czynności z tytułu zastępstwa prawnego stawki minimalne określone w § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

Wobec powyższej uchwały koszty zastęstwa procesowego, w przypadku pelnomocnika będącego radcą prawnym lub adwokatem będą określane w przeważającej części przypadków w znacznie wyższej kwocie w stosunku do obecnie określonej kwoty ryczałtowej w wysokości180 zł. Zgodnie bowiem z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. (zmienionego rozporządzeniem MS z dnia 3 października 2016 r.):

§ 2. Stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy:

1) do 500 zł – 90 zł;

2) powyżej 500 zł do 1500 zł – 270 zł;

3) powyżej 1500 zł do 5000 zł – 900 zł;

4) powyżej 5000 zł do 10 000 zł – 1800 zł;

5) powyżej 10 000 zł do 50 000 zł – 3600 zł;

6) powyżej 50 000 zł do 200 000 zł – 5400 zł;

7) powyżej 200 000 zł do 2 000 000 zł – 10 800 zł;

8) powyżej 2 000 000 zł do 5 000 000 zł – 15 000 zł;

9) powyżej 5 000 000 zł – 25 000 zł.

Uchwała ta jako zasada prawna wiąże wszystkie składy orzekające Sądu Najwyższego przy rozstrzyganiu podjętej w niej kwestii, od daty jej podjęcia. W praktyce oznacza to jednak, że będzie ona stosowana przez wszystkie sądy powszechne w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Autor wpisu:

Emilia Robak

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s