Wpływ programu rządowego „500 plus” na alimenty

        Od momentu pojawienia się tzw. programu „500 plus” wprowadzonego ustawą z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U.2016.195), która weszła w życie dnia 01 kwietnia 2016 roku, zarówno u rodziców samotnie wychowujących dzieci jak i w środowiskach prawniczych od razu wyłoniło się pytanie czy i w jaki sposób nowe świadczenie wychowawcze wpłynie na obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci, a tym samym na wysokość alimentów przyznawanych przez sądy.

     Po pierwsze należy wskazać, że obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci, które nie są jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, wynika z art. 133 § 1 Kodeksu Rodzinnego
i Opiekuńczego (dalej k.r.o.).  Z brzmienia ww. przepisu wynika również, że 
możliwość zwolnienia się rodziców od obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie istnieje w wypadku, gdy dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Wobec powyższego, ciężko uznać świadczenie wychowawcze „500 plus” za dochód pochodzący z majątku dziecka. Podążając dalej tym tokiem dojdziemy do wniosku, że skoro świadczenie 500 plus nie stanowi dochodu pochodzącego z majątku dziecka, to nie powinno być traktowane jako instrument służący do zmniejszenia zakresu obowiązku alimentacyjnego rodzica wobec dziecka.

   Sama ustawa wprowadzająca „program 500 plus” z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U.2016.195) milczy na ten temat i w żaden sposób nie rozwija wątpliwości, czy świadczenie wychowawcze z „programu 500 plus” miałoby mieć charakter alimentacyjny czy też nie.

   Sięgając zaś do samego uzasadnienia projektu ww. ustawy, należy wskazać, iż z jednej strony jej głównym celem ma być „zmniejszenie obciążenia finansowego rodzin” związanego z wychowaniem dzieci, co można interpretować niejako próba odciążenia osoby zobowiązanej do zapłaty alimentów, która w istocie mogłaby prowadzić do uprzywilejowania dłużników alimentacyjnych. Za charakterem alimentacyjnym świadczenia wychowawczego mógłby również przemawiać fakt, że podobnie jak świadczenie alimentacyjne – korzysta z szeregu dobrodziejstw jak np. wyłączenie spod egzekucji, zwolnienie od podatku dochodowego czy też opłaty skarbowej.

   Natomiast zakres obowiązku alimentacyjnego stosownie do brzmienia art. 135 § 1 k.r.o zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego (dziecka) oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego (rodzica). Świadczenie wychowawcze „500 plus” niewątpliwie wpłynie na usprawiedliwone potrzeby uprawnionego poprzez ich zmniejszenie, wobec czego zobowiązany może zyskać argument do domagania się obniżenia wysokości alimentów na drodze sądowej.

   Z drugiej zaś strony, wspomniany akt prawny wyłącza dochody uzyskiwane z tytułu świadczenia wychowawczego w wysokości 500,00 zł z katalogu dochodów warunkujących prawo do świadczeń o charakterze społecznym. Oznacza to, że świadczenie wychowawcze nie będzie miało wpływu na prawo do świadczeń z pomocy społecznej, świadczeń rodzinnych, świadczeń z funduszu alimentacyjnego, czy dodatków mieszkaniowych. Skoro zaś świadczenie wychowawcze nie będzie miało wpływu na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, można zaryzykować stwierdzenie, że analogicznie – nie powinno mieć wpływu na wysokość przyznawanych przez sądy alimentów.

    Tym samym przyznane i pobierane świadczenie wychowawcze 500 plus jako instytucja niezależna od samych alimentów, nie powinna wpływać na możliwość kreowania zakresu obowiązku alimentacyjnego rodzica wobec dziecka.

       Odnosząc się do opinii zawartej w artykule „Rzeczpospolitej” z dnia 11 lutego 2016 roku autorstwa Małgorzaty Supera, kwota 500,00 zł nie stanowi jej zdaniem tzw. premii za rodzicielstwo. W sytuacji gdy okaże się, iż program „500 plus” ma charakter alimentacyjny, należy spodziewać się pozwów o obniżenie alimentów, a w przypadku nierozstrzygniętych jeszcze sporów – wniosków o zasądzenie ich w kwocie pomniejszonej o otrzymane od Państwa 500,00 zł (Rzeczpospolita, artykuł z dnia 11 lutego 2016 roku, Autor Małgorzata Supera – http://www.rp.pl/Opinie/302119957-Program-500-plus-a-wysokosc-alimentow.html#ap-1).
W tym miejscu wskazać należy, że resort Rodziny, Pracy i Polityki Świadczenie informuje, że Ministerstwo Sprawiedliwości monitoruje sytuacje, w których rodzice wnioskują o obniżenie świadczeń alimentacyjnych od momentu wejścia w życie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Na stronie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki widnieje informacja, że „
resort popiera stanowisko prezentowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości, a twierdzenie, że świadczenie „Rodzina 500 plus” pobierane przez rodzica może być podstawą do obniżenia pobieranych przez niego świadczeń alimentacyjnych jest niedopuszczalne”.

  W razie konieczności, w porozumieniu z Ministerstwem Sprawiedliwości, mają zostać wprowadzone odpowiednie zmiany ustawowe.

      Niemniej jednak, jeszcze przed wejściem w życie ustawy pojawiły się pierwsze wyroki, w których sądy rodzinne zasądzają wysokość alimentów, uwzględniając przy tym możliwość uzyskania świadczenia wychowawczego „500 plus” (z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w Szczytnie z dnia 24 marca 2016 roku, sygn. akt III RC 358/15 oraz wyroku Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdańskim z dnia 16 marca 2016 roku, sygn. akt III RC 305/15).

     Niezależnie od powyższego, w dniu 22 kwietnia 2016 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda przedłożył w Sejmie projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy oraz innych ustaw, przewidujacy wprowadzenie do art. 135 k.r.o. § 3, który regulowałby jednoznacznie przedmiotową lukę prawną stanowiąc w punkcie 3: „Na zakres obowiązku alimentacyjnego nie wpływają: (….) 3) świadczenie wychowawcze, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195);”.

Szczegółowo z projektem prezydenckim można zapoznać się pod adresem: 

http://orka.sejm.gov.pl/Druki8ka.nsf/Projekty/8-020-181-2016/$file/8-020-181-2016.pdf

      Z uwagi na zbyt krótki okres obowiązywania rozwiązania wynikającego z programu „500 plus”, od czasu uchwalenia ww. ustawy, brak jest wyraźnej linii orzeczniczej jak i konkretnych wskazówek wynikających z piśmiennictwa prawniczego, które jednoznacznie rozwiązywałoby wątpliwości we wspomnianym zakresie i na które przyjdzie nam jeszcze trochę poczekać.

 Autor wpisu:

Hanna Woźniak

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s